- 351 — 



Door MaECKER zijn toen in Duitschland, met medewerking 

 van een groot aantal grondbezitters, vele bemestingsproe- 

 ven genomen om de rentabiliteit der meststoffen te bepalen. 



De opzet van de proeven was zóódanig, dat elk bemest 

 veld met een onbemest afwisselde, zoodat voor elke soort 

 van bemesting één veld aanwezig was, terwijl er meerdere 

 onbemeste velden gebruikt werden. De grootte der velden 

 was Vs — V4 A. MaRCKER was de eerste, die trachtte de 

 fout van zijn proef vast te stellen. 



Hij bepaalde hiertoe de gemiddelde opbrengst der onbe- 

 meste velden en de grootste afwijking van dit gemid- 

 delde. Gaf nu een bemest veld een kleiner verschil met 

 de gemiddelde opbrengst der onbemeste velden dan de 

 genoemde grootste afwijking, dan werd aangenomen, dat 

 de mest niet gewerkt had, en de proef niet medegerekeod. 



Bijvoorbeeld: 



opbrengst aardappe- Afwijking van gemid- 

 len per H. A. delde opbrengst 



Onbemest No. 1 18836 Kgr. ~ 285 Kgr. 



„ „ 2 19607 + 486 



„ „ 3 18914 — 207 



„ 4 19130 + 9 



„ 5 19120 — 1 



„ gemiddeld 19121 

 Had nu een bemest veld niet meer dan 486 Kgr. 

 vermeerdering boven de gemiddelde opbrengst der onbe- 

 meste velden gegeven, zoo werd aangenomen, dat de mest 

 niet gewerkt had. 



Deze wijze van berekening van de fout is echter niet juist, 

 omdat hierbij uitgegaan wordt van de onderstelling, dat de 

 grootste afwijking tusschen de onbemeste velden voorkomt, 

 terwijl het heel goed mogelijk is, dat bi.j de bemeste vel- 

 den zich gróótere verschillen in vruchtbaarheid voordoen. 



Dat men op deze wijze niet goed vooruit kwam, is ge- 

 makkelijk te begrijpen. In 1880 schreef Paul Wagner dan 

 ook in het Journal für Landwirtschaft: »Zwar ist man 



