- 871 — 



dat nu nog slechts in kleine hoeveelheden te bekomen is. 

 En zoo zal binnen niet langen tijd iedereen op Java, al- 

 thans in de nabijheid van spoor- en tramwegen, eerste 

 kwaliteits-vruchten kunnen koopen, zooals nu nog alleen 

 maar de kenners ter plaatse kunnen krijgen. 



Dit lijkt al te optimistisch. En toch kwamen in de- 

 zen Westmoesson doekoe's en ramboetans van Batavia 

 in uitstekende conditie in de hotels te Soerabaja op tafel ; 

 niet als een zeldzame attentie van den manager, zooals 

 dat vroeger wel eens meer gebeurd kan zijn, maar on- 

 bewust aan de deur of op de pasar gekocht. Elf dui- 

 zend 500 colli met doekoe, ramboetan en sawo manila 

 gingen zoo in twee maanden van Mr- Cornelis naar Soe- 

 rabaja. Dat is minstens voor een waarde van f 14.000.— 

 te Batavia, en voor het dubbele te Soerabaja. 



Dergelijke mogelijkheden zijn er vele. 



Wij zullen dus aanvangen — of, zoo men het weinige, dat 

 gedaan is, meerekenen wil — voortgaan met het bepalen 

 van den omvang van cultuur en handel. Als de teelt 

 van vruchten vooruitgebracht zal worden, dan moeten ivij 

 haar opnemen^ zooals zij daar nu ligt. 



Met de huidige, bestaande cultuur dient gewerkt te worden. 



Vastgesteld moet worden, waar de voornaamste produc- 

 tie-gebieden liggen, de centra, waar handelsteelten ge- 

 dreven kunnen worden. Daar moeten wij ons in cultuur 

 en handel, beide geheel afhankelijk van elkaar, begeven 

 en zien wat, voor elke streek, gedaan kan worden. Dan 

 staan wij op den stevigen grond, waarop een gezond zich 

 ontwikkelende teelt en een wel georganiseerde handel 

 steunen moeten. Steeds doen wat aan de beurt is, — hier 

 bestrijding van het te onrijp oogsten, ginds het bevorde- 

 ren van kongsi's van kweekers of handelaars, weer er- 

 gens anders het verspreiden van kennis omtrent een nut- 

 tige, nieuwe cultuurwijze, of het aanplanten van niet- 

 voordeelige ooftboomen tegengaan — dat is de weg, waar- 

 langs een cultuur zich vrij ontwikkelen kan. 



