— 394 — 



zou voorkomen. Dit is ook inderdaad gebleken het geval te zijn. 

 Met behulp van verschillende gevoelige reacties kon ik ontwijfel- 

 baar formaldehyde in gerookte vellen gom-elastiek (rubber sheets) 

 aantoonen, zoodat op grond van deze bevinding wel mag worden 

 aangenomen, dat de conserveerende werking van rook op rubber 

 althans ten deele aan het daarin aanwezige formaldehyde moet 

 worden toegeschreven Bij de ontwikkeling van rook zal men goed 

 doen, daarmee rekening te houden door te trachten, rook met een 

 zoo hoog mogelijk gehalte aan formaldehyde te verkrijgen. 



Nu heeft men gevonden, dat organische stoffen, b.v. suiker, bjj 

 onvolledige verbranding meer formaldehyde ontwikkelen, wanneer 

 ze in aanraking met metalen zijn. Daaruit mag de gevolgtrekking 

 worden gemaakt, dat ook smeulend hout in aanraking met een 

 metaal, zooals ijzer, rook zal geven met een hooger gehalte aan for- 

 maldehyde dan wanneer dat metaalcontact niet bestaat. Dit lijkt 

 mij belangrijk genoeg, om straks nader op terug te komen. 



Eerst wil ik er nog in het bizonder de aandacht op vestigen, 

 dat rook ontstaat bij onvolledige verbranding, dus bij beperkte lucht- 

 toetreding. Vooral daarop wordt, naar mij gebleken is, lang niet 

 genoeg gelet. Het hout moet smeulen, derhalve zonder vlam bran- 

 den en dit bereikt men alleen door beperkte luchttoetreding. Is 

 er te veel luchttoevoer, dan krijgt men minder rook en verbruikt 

 meer brandstof; men werkt dus in twee opzichten minder econo- 

 misch. Nu tracht men dat dan wel te verhelpen door de brandstof 

 nat te maken, maar daarmee is men m.i. op den verkeerden weg, 

 omdat daardoor meer vocht in het roekhuis wordt gebracht. Als gevolg 

 daarvan droogt de rubber n oodzakelijkerwijze langzamer. Bovendien 

 krijgt mea onder die omstandigheden meer teerachtige produkten 

 ontwikkeld, waardoor men gevaar loopt, dat er een vuil teerachtig 

 neerslag op de rubber gevormd wordt, dat het uiterlijk voorkomen 

 en dus de qualiteit van het produkt zou schaden. Ten slotte mag 

 hier ook wel onder de aandacht van de planters worden gebracht, 

 dat in rook een giftig gas, het bekende kooloxyde, voorkomt, waar- 

 van de reia'ieve hoeveelheid onder laatstgenoemde condities toe- 

 neemt. Uit een hygiënisch oogpunt is het zeker niet zonder beden- 

 king, dat dezelfde koelies iederen dag geregeld in een atmosfeer 

 van rook werken, vooral, wanneer deze ten gevolge van het ge- 

 bruik van natte brandstot in sterkere mate met kooloxyde kan 

 zijn bedeeld. Toch is het voor een gelijkmatige rooking niet te 



