— 428 — 



komen, dat zij dezelfde weersgesteldheid bezitten. Is dit 

 laatste echter niet het geval, dan is het verschil tusschen 

 de opbrengst van den zandgrond en die van den kleigrond 

 steeds gedeeltelijk door grondverschillen, voor een ander 

 deel echter door het verschil in weersgesteldheid veroor- 

 zaakt, en blijft het onbekend, hoe groot het aandeel van 

 den grond en het aandeel van het weer geweest zijn. 



f. Men is aangewezen op den toestand van den grond, 

 zooals hij op het proefveld is. Men kan dus niet voor een 

 groot aantal veldjes een grond krijgen, die beter zou vol- 

 doen voor de proef. 



g. Door een proef wordt het proefveld ongelijk en kan 

 niet voor een volgende gebruikt worden. Men moet daar- 

 na zeer lang wachten eer de grond weer voor bemestings- 

 proeven bruikbaar geworden is. 



Bij de veldproeven kan men niet alle factoren beheer- 

 schen, wat toch voor wetenschappelijk onderzoek een eerste 

 vereischte is. Bij de potproeven is dit wèl mogelijk. 



Wagner gebruikt zinken cylinders, in den grond gegra- 

 ven en alle met dezelfde aarde gevuld, en ook losstaande 

 potten van blik in verschillende grootten. Bij de laatste 

 kan men den factor water, die zooveel invloed op de wer- 

 king der meststoffen heeft, geheel beheerschen. 



2. Alle factoren, welke op de ontinkkeling van de planten 

 invloed hebben, moeien^ voor zoover dit mogelijk is^ bij alle 

 potten gelijk zijn. 



Hieronder vallen het gehalte van den grond aan voe- 

 dingsstoffen en water, de losheid van den grond, de ver- 

 deeling van de meststoffen, de hoedanigheid van het zaad, 

 de diepte, waarop het zaad ondergebracht wordt, het aan- 

 tal planten, het plantverband, licht, warmte, wind, enz. 



3. De grootte va?i de fout moet ook bekend zijn. Zij moet 

 door parallelproeven bepaald toorden. Om ongelijkheden in 

 den grond, toevallige verliezen enz. uit te schakelen, is 

 het noodig, altijd parallelpotten of -veldjes te gebruiken. 



4. De ijroeven zijn zoodanig in te richten^ dat de bemesting \ 



