— 571 — 



Deze resultaten zijn afkomstig uit de praktijk. 

 Ze leeren: 



1. dat verschillende weersgesteldheid (in verschillende 

 jaren) op den zelfden grond geheel verschillende resultaten 

 kan teweeg brengen. 



2. dat dezelfde weersgesteldheid op physisch verschillende 

 grondsoorten geheel verschillende resultaten kan veroorzaken. 



3. dat verschillende weersgesteldheid (in verschillende 

 jaren) op physisch verschillende grondsoorten soms het- 

 zelfde resultaat geven kan. 



We hebben bij dit voorbeeld te doen gehad met 2 

 groeifactoren (1 en 4), welke, wat hun invloed op den 

 plantengroei betreft, niet van elkaar onafhankelijk zijn. 



Wij kunnen niet vooruit zeggen, dat een bepaalde weers- 

 gesteldheid een bepaalden oogst moet geven ; we kunnen 

 echter ook niet zeggen, dat een bepaalde grond een be- 

 paalden oogst moet geven. Toch mag men niet, als Dafert, 

 zeggen, dat de conclusie onhoudbaar is, dat gelijkheid van 

 opbrengst ook gelijkheid van den grondtoestand waarborgt, 

 want er zijn grenzen, waartusschen deze conclusie juist is. 



Wanneer men weer andere gronden neemt, dan is de 

 invloed van de weersgesteldheid ook geheel verschillend. 

 We verkrijgen ten slotte bij een bemestingsproef even veel 

 verschillende resultaten als er factoren zijn, die op den 

 groei invloed hebben, m. a. w. in werkelijkheid zal men 

 voor één proef oneindig veel resultaten kunnen krijgen. 



We kunnen bij twee parallelproeven niet alle omstan- 

 digheden zoo gelijk maken, dat we nauwkeurig het zelfde 

 resultaat krijgen. 



Om ons werken meer zeker te doen zijn, zullen we 

 meerdere parallelproeven nemen. 



Maar ook nu kunnen we aan de gestelde voorwaarden bij 

 onze proef niet voldoen ; want terwijl wij slechts één 

 grootheid, één groeifactor veranderen en nu de verandering 

 van den oogst willen nagaan, wijzigen zich ook tegelijk 

 alle factoren, die we onder het woord „klimaat" samen- 



