— 572 — 



vatten, op een van onzen wil onafhankelijke wijze, en 

 v^^e kunnen volkomen zeker zijn, dat, zoo dikwijls wij 

 dezelfde proef herhalen, even dikwijls deze factoren in 

 verschillende richting zi^llen veranderen en daardoor in- 

 vloed op onze resultaten zullen hebben. Het resultaat 

 van één jaar zal daarom ook slechts een resultaat uit 

 oneindig vele zijn, een resultaat dus, waaraan men geen 

 algemeene geldigheid mag toekennen. De vraag blijft nu 

 over, of, wanneer we de proeven gedurende meerdere 

 jaren nemen, we wellicht resultaten krijgen, die wèl al- 

 gemeen geldig zijn. 



2. De benadering van de werkelijke waarde uit de resul- 

 taten van veldproeven kan door middel van de waarschijn- 

 lijkheidsrekening geschieden. 



We nemen aan, dat wij onze resultaten zoodanig ver- 

 meerderd hebben, dat we parallelproeven niet alleen in het 

 zelfde jaar, maar ook gedurende een geheele reeks van 

 jaren op dezelfde wijze hebben genomen. Op deze wijze 

 krijgen we esn geheele reeks van resultaten, die echter 

 in verhouding tot het aantal mogelijke nog altijd zeer 

 gering is. Wanneer we het arithmetisch gemiddelde van 

 alle mogelijke resultaten de loerkelijke waarde noemen, zoo 

 is het de vraag, of wij door het kleine aantal proeven, 

 waarover we beschikken, een aanwijzing kunnen krijgen 

 voor deze werkelijke waarde. 



Wanneer we ons van de juistheid van onze methode 

 rekenschap willen geven, blijft er maar één middel over, 

 n.1. de waarschijnlijkheidsrekening. Hiermede kunnen we 

 bepalen, hoe groot de benadering van onze resultaten tot 

 de werkelijke waarde is. 



5. De lüijze waarop de waarschijnlijkheidsrekening moet 

 toegepast loorden. Bewijs dat zij op de resultaten van veld- 

 'proeven mag worden aangeioend. 



De waarschijnlijke fout kan op verschillende wijzen be- 

 paald worden, of door middel van de kleinste quadraten 



