— 573 — 



öf door bepaling van de gemiddelde fout. De laatste 

 methode is verreweg de gemakkelijkste. Ze is, wanneer 

 slechts weinig gegevens aanwezig zijn, niet zoo nauw- 

 keurig als de eerste, maar zal voor onze landbouwkun- 

 dige onderzoekingen voldoende nauwkeurig zijn. Men gaat 

 op de volgende wijze te werk. 



Eerst telt men alle gegevens op en deelt deze door het 

 aantal, waardoor men het arithmetisch gemiddelde verkrijgt. 



Daarna bepaalt men het verschil van ieder gegeven met 

 het gemiddelde, telt deze verschillen op zonder op hun 

 teekens te letten en deelt deze som door \Jn (n-1), waar- 

 in n het aantal gegevens is. Vermenigvuldigt men het 

 gevonden getal met 0.845 dan verkrijgt men de zooge- 

 naamde waarrchijnlijke fout (r). 



Deze fout moet, wanneer op onze gegevens de waar- 

 schijnlijkheidsrekening is toetepassen, wat betreft het 

 aantal malen dat zij optreedt, den regel van Gauss 

 volgen. 



Daar nog niet genoeg materiaal aan veldproeven voor- 

 handen was, gebruikte Mitscherljch om het bewijs te le- 

 veren, dat de waarschijnlijkheidsrekening op zulke proe- 

 ven mag toegepast worden de uitkomsten van geheele 

 landen. Het blijkt, dat werkelijk uit de gemiddelde oogst- 

 getallen per H. A. voor een bepaald gewas in een bepaald 

 land gedurende verschillende jaren het bewijs kan geleverd 

 worden, dat op oogstresultaten, zoowel van verschillende 

 parallelproeven als op zulke, die in verschillende jaren 

 genomen worden, de waarschijnlijkheidsrekening mag toe- 

 gepast worden. 



In het praktische gedeelte van de verhandeling wordt 

 er in de eerste plaats op gewezen, dat het natuurlijk het 

 beste is, zooveel mogelijk gelijksoortige proeven naast 

 elkander aanteleggen, want hierdoor krijgt men niet alleen 

 een beter gemiddelde, maar ook kan de waarschijnlijke 

 fout, de nadering van ons resultaat tot de werkelijke 

 waarde, dan te nauwkeuriger bepaald worden. 



