— 636 — 



stabielen toestand wordt de metastabiele toestand even- 

 eens opgeheven en krijgen wij dus ook ijs gevormd. 



Beneden het vriespunt is derhalve ijs de stabiele toe- 

 stand; water kan beneden 0° onder bepaalde omstandig- 

 heden ook wel bestaan, is dan echter metastabiel en bezit 

 een neiging om in den stabielen toestand over te gaan. 

 Dit heeft plaats door krachtig schudden of wel door aan- 

 raking (jintectie") met het omzettingsprodukt, in dit geval 

 het ijs. 



Deze beschouwingen kunnen vrij wel onveranderd op de 

 caoutchouc worden overgebracht en kunnen ook worden 

 gebezigd ter verklaring van de zooeven genoemde tinpest, 

 die door onze landgenooten Cohen en van Eijk bestudeerd is. 



Om de analogie van het pekkigworden van rubber met 

 de tinpest in het licht te stellen, wil ik nog enkele woor- 

 den vooraf laten gaan over deze reeds bekende tinziekte. 



Wanneer tin sterk wordt afgekoeld, neemt men dik- 

 wijls waar, dat het bros wordt en tot een grauw peeder 

 uiteenvalt. Dit verschijnsel, wordt niet alleen bij zuiver tin 

 waargenomen, maar ook bij legeeringen (metaalmengsels), 

 zooals b. V. voor het maken van orgelpijpen gebezigd wor- 

 den. Tot voor betrekkelijk korten tijd verkeerde men ge- 

 heel in onzekerheid over de ware oorzaak van dit ver- 

 schijnsel. Wel gaf men er allerhande verklaringen voor, 

 die echter den toets der kritiek niet konden doorstaan en 

 eerst door de zooeven genoemde onderzoekingen van Cohen 

 en VAN Eijk is men er achter gekomen, hoe de zaak precies 

 zat. Deze onderzoekers vonden namelijk, dat beneden een 

 bepaalde temperatuur (IS^) het gewone tin metastabiel en het 

 grauwe tin stabiel is. Beneden die temperatuur kan het 

 gewone tin dus overgaan in de grauwe modificatie op de- 

 zelfde wijze als wij gezien hebben, dat water beneden 

 het vriespunt in ijs kan over gaan. Boven die overganstem- 

 peratuur is dat echter niet mogelijk; dan zijn juist de rol- 

 len omgekeerd en is dus het grauwe tin metastabiel en 

 het gewone tin stabiel. Wij kunnen derhalve al dadelijk 



