— 649 — 



chouccultuur — waarvan de oorzaak is het groote aantal der pas 

 opgerichte oudernemingen—, wordt er op gewezen, dat de rol van 

 den planter geheel verandert, wanneer de caoutchoucboomen zoo 

 oud zijn, dat zij getapt kunnen worden. 



De planter moet dan fabrikant worden, en dat is dikwijls nood- 

 lottig. Men kan, met uitzondering van het personeel der nieuwe 

 ondernemingen, niet zeggen, dat de Ned. -Indische planters hun vak 

 niet geheel kennen, maar de beste zijn niet meer voldoende op 

 de hoogte van hun taak, zoodra het er op aan komt, het product 

 te bereiden. Ze zijn er niet genoeg van doordrongen, dat, als 

 men caoutchoucboomen plant, het niet de bedoeling is, die boomen 

 te laten groeien als op een boulevard, maar dat het doel is, er 

 melksap uit te verkrijgen. Hun eerste gedachte, wanneer de tijd 

 van het oogsten is aangebroken, is niet, de fabriek in elkaar te 

 zetten en de beste methoden voor het bereiden van de caoutchouc 

 toe te passen, maar: dat men nu begint, hun mooie boomen, hun 

 mooie lanen te bederven. 



De Java-planters reiden niet genoeg; zij zouden veel, zeer veel 

 kunnen leeren in de Straits, of, nog eenvoudiger, bij hun buren. 



Zij zouden er dan nl. eerder toe komen, zich rekenschap te geven 

 van de waarde en de resultaten van bepaalde, te veel geroemde 

 methoden, en zoodoende hun kennis van zaken belangrijk vermeer- 

 deren. Zij zouden niet meer in verlegenheid zijn, wanneer hun 

 boomen tapbaar worden en de bereiding van het product moet 

 beginnen. 



De ondervinding van anderen heeft voor hen ongeveer geen 

 "waarde. 



Verder wordt er nog een woord over het werkvolk geschreven, 

 en dan eindigt het stuk met de uitspraak : dat Java nog veel te 

 leeren heeft. 



Zeker zijn hier de toestanden véél donkerder voorgesteld dan 

 ze werkelijk zijn; de ongenoemde weet niet goed, wat hier omgaat. 

 Maar toch: dat er nog veel te leeren valt, is niet tegen te spreken, 

 en niet geheel misplaatst is de herinnerin": aan de Java-planters, 

 dat het \oor hen allen van het hoogste belang is, zich te ver- 

 eenigen, hun ondervindingen elkaar mede te deelen, bij elkaar en 

 elders te gaan zien, waardoor zeker vele teleurstellingen zullen 

 voorkomen worden. 



d j. 



