— 651 — 



Zijn proeven hebben aangetoond, dat koolzuur voldoende is om in 

 v?ater onoplosbare phosphaten oplosbaar te maken. 



Sewerin heeft gevonden, dat bij bacteriënwerking, waarbij veel 

 koolzuur vrij kwam, de oplosbaarheid van het phosphorzuur was 

 verminderd. De oorzaak hiervan wordt gezocht in een verbruik 

 van het phosphorzuur door de bacteriën en voorts in chemische 

 omzettingen. 



Het thans te bespreken onderzoek van Stoklasa nu is in een 

 achttal hoofdstukken verdeeld, waaruit het volgende wordt aan- 

 gehaald. 



I. 



De toestand van het phosphorzuur in de anorganische verbindin- 

 gen in den grond. 



In den grond komen volgens genoemden onderzoeker voor mono-, 

 di-, tri- en tetra-phopshaten van kalium, natrium, calcium, mag- 

 nesium, aluminium, ijzer en mangaan, en in opgelosten vorm in 

 het grondwater ook het phosphaat-ion. Mono-aluminium-phosphaat 

 gedraagt zich als mono-calciuoa- en mono- magnesium-phosphaat. 



In de wortels en stoppels, die op het veld blijven, bevindt zich nog 

 een groote hoeveelheid phosphorzuur, 30 — 60 K. G. per H.A. 



In de superposphaten, die 16 — 20% oplosbaar phosphorzuur 

 bevatten, bestaan 8 — 12% uit orthophosphorzuur (dus vrij). 



Het is nu lang niet hetzelfde volgens Stoklaksa, of op het cal- 

 ciumcarbonaat van den grond een monocalciumphosphaat-oplossing 

 inwerkt, of orthophosphorzuur. In het eerste geval zou zich di- en 

 tricalciumphosphaat vormen, in het laatste ge val alleen dicalcium- 

 phospaat. 



Behalve door calciumcarbonaat, dat als bicarbonaat in het grond- 

 water voorkomt, wordt het phosphorzuur ook nog door calcium-, 

 magnesium-, aluminium-, en ijzersilikaten in on oplosbaren toestand 

 gebracht, waarbij dan vrij kiezelzuur ontstaat. 



11. 



De tnestand van denphosphorus in de organische verbindingen, 

 in den grond. 



De phosphorus komt in den grond ook voor als phosphatiden, 

 waartoe de lecithinen behooren, evenals phytine en nukleo-proteïden. 



Deze verbindiugen zijn afkomstig van plantenafval en van de 

 mikroörganismen, die in den grond leven. 



