- 678 — 



kregen, niet alleen door de waarde der variëteiten bepaald 

 worden, maar ook door de grondverschillen. Om ze wer- 

 kelijk juist te vergelijken, zouden we er voor moeten zor- 

 gen, dat zij onder geheel gelijke omstandigheden groei- 

 den. Stel, dat we in staat waren, alle soorten gelijktijdig 

 op het geheele veld te laten groeien en te oogsten, waar- 

 door alle soorten dezelfde groeivoorwaarden zouden heb- 

 ben, dan zouden we uit het verschil van de opbrengsten 

 tot een werkelijke vergelijking van de waarde der ver- 

 schillende soorten kunnen komen. Dit kunnen we niet 

 uitvoeren, en in plaats hiervan planten we iedere variëteit 

 op 1/20 van het veld en vergelijken de opbrengsten der 

 veldjes. Deze wijze van doen komt dus hierop neer, alsof 

 we uit de opbrengst van een variëteit op 1/20 van het 

 veld zouden besluiten, hoe groot de opbrengst van het 

 geheele veld zou zijn, wanneer we dezelfde variëteit op 

 het heele veld hadden geplant. 



We weten hieruit niet nauwkeurig, hoe groot de op- 

 brengst van het geheele veld zou zijn, maar bij benade- 

 ring weten we, dat die ongeveer 20 maal zoo groot zou 

 zijn als op één veldje. In werkelijkheid rekenen we niet 

 eens de opbrengsten van de veldjes om op het geheele 

 veld, door deze met 20 te vermenigvuldigen; we verge- 

 lijken de opbrengsten dadelijk met elkander. Of met andere 

 woorden, bij het vergelijken gebruiken we de benaderde 

 waarde van het twintigste deel van de opbrengst, die iedere 

 variëteit zou gegeven hebben, wanneer zij op het geheele 

 veld aangeplant was. 



Willen we nu weten, hoe groot de fout bij onze proeven 

 is, dan moeten we deze door een bijzondere proef bepalen. 

 Op alle 20 veldjes wordt dan de zelfde variëteit geplant, 

 en de verschillen tusschen het gemiddelde van de opbreng- 

 sten van de 20 veldjes en de opbrengst van ieder veldje 

 bepaald. Die verschillen zijn de fouten. In dit geval, wan- 

 neer op alle veldjes dezelfde variëteit uitgeplant is, wordt 

 dus 1/20 van de opbrengst van het geheele veld, d.i. het 



