— 697 — 



wikkelde ervan zal nog op eenige andere punten moeten 

 worden gewezen. 



Er is tot nu toe alleen rekening gehouden met de proef- 

 fouten, die het gevolg zijn van de ongelijkmatigheid van 

 den grond van het proefterrein. 



De kans op proeffouten van deze categorie vermindert bij 

 toepassing van het uiteengezette stelsel inderdaad. Tegelijk 

 vermeerdert echter de kans op proeffouten, tot stand komen- 

 de doordat het gewas, op een proef-perceeltje of op een 

 adjusteerings-veldje verbouwd, invloed kan ondervinden 

 van gewas of bemesting van aangrenzende perceeltjes. 

 Deze invloed kan voor verschillende perceelen uiteenloopen, 

 zich nu eens betrekkelijk sterker, dan weer minder sterk 

 doen gelden, omdat een afzonderlijk perceel in 't eene geval 

 aan deze, in 't andere aan gene combinatie van buur- 

 perceelen grenst. Het gevaar voor proeffouten van deze 

 categorie doet zich uit den aard der zaak het sterkst voor 

 bij kleine proef-perceelen (onverschillig of men al of niet 

 van adjusteerings-veldjes gebruik maakt) en bij het ver- 

 gelijken van zeer uiteenloopende typen. 



Men heeft in Denemarken op verschillende wijzen ge- 

 tracht, de hier bedoelde proeffouten te vermijden, ten einde 

 de voordeelen, verbonden aan het werken met een groot 

 aantal kleine proef-perceelen (waardoor belangrijke proef- 

 fouten van anderen aard worden vermeden) te behouden. 

 De meestdeugdelijke der voor dit doel aan te wenden 

 middelen zal ik hier mededeelen: 



a. het volgen van eene wijze van proefveld-aanleg, 

 waarbij de helft van het totaal-aantal perceelen 

 adjusteerings-perceelen zijn (zie fig. P). 



b. het van elkander scheiden der perceelen en om- 

 grenzen van het proefveld door strooken, bebouwd 

 met een ander gewas. 



c. het omgeven van ieder perceel door eene grens- 

 strook, precies gelijk bezaaid en behandeld als het 

 proef-perceel, welke echter bij de opbrengst-bepa- 



