— 700 — 



het bedoelde proefperceeJtje waarschijnlijk op een ongun- 

 stig deel van den akker ligt, doch het is niet zeker, dat 

 indien dit niet zoo ware geweest, dit perceeltje, evenredig 

 aan de bij de adjusteering aan te brengen rectificatie, meer 

 zou hebben opgeleverd. Misschien zou het zelfs niet meer 

 hebben opgeleverd dan nu. Immers niet alle vergelijkend 

 te beproeven rassen stellen aan de vruchtbaarheid van 

 den bodem dezelfde eischen. — Tegenover adjusteerings- 

 perceelen, die te min opleverden (d.w. z. minder dan het 

 gemiddelte van alle adjusteerings-pei ceelen), staan echter 

 altijd andere, die te veel opleverden ; tegenover ten onrech- 

 te of verkeerd uitgevoerde rectificaties zullen dus andere 

 staan, in omgekeerden zin, waardoor de fout geheel of 

 nagenoeg geheel wordt opgeheven. 



Geeft het in Denemarken gebruikelijke stelsel van proef- 

 neming al aanleiding tot eenige kritiek, wat zou eene soort- 

 gelijke kritiek op ons stelsel van proefneming niet al 

 kunnen aanmerken. In wetenschappelijken zin dikwijls 

 weinig betrouwbaar, voor het verkrijgen van bruikbare ge- 

 middelde (statistische) uitkomsten niet ongeschikt, moeielijk 

 practisch veel te verbeteren, zou waarschijnlijk het oor- 

 deel luiden." 



In noot 14 aan het einde van de verhandeling leest men: 

 „In Denemarken is men van deze verhouding (n. 1. het 

 gebruik van 1/5 meetveldjes) veelvuldig afgeweken ; dikwijls 

 neemt men daar in verhouding meer adjusteeringsperceelen, 

 b. v. de helft (zie fig. P). Men is in Denemarken nog in 

 andere opzichten van de oorspronkelijke werkwijze afge- 

 weken. Bij eene wijze van aanleg als voorgesteld in figuur 

 O, waarbij de opeenvolgende perceelen (1,2,3,4, enz.) in 

 de lengte-richting van den proefakker (in welke richting 

 de vruchtbaarheid van dezen, over een gelijken afstand 

 gerekend, gewoonlijk minder uiteenloopt dan in de breedte- 

 richting) op elkander volgen, en de adjusteerings-perceelen 

 in de naast elkander gelegen perceel-rijen tegen elkander 

 aanliggen, wordt ter adjusteering van de opbrengst van 



