— 708 — 



dan worden de plantjes (zoogenaamde poeterans) met los- 

 se aarde en al tot een kluit samengedrukt en in den 

 grond gestopt. 



Het fatalisme en de onbegrensde onverschillighiBid van 

 den werkman maakt een goed en vertrouwbaar werken 

 geheel illusoir; de plantjes worden, indien het borongwerk 

 betreft, ook hier al weder zoodanig behandeld, dat dit 

 werk even slecht, zoo niet slechter, wordt uitgevoerd dan 

 het planten met tjaboetans. Ook hierover is het niet 

 noodig, verder uit te wijden; ook hier zijn de meeste 

 planters bekend met onze onmacht tegenover den onver- 

 schilligen werkman. Zoolang men er bij staat, wordt er 

 o! zoo netjes en goed gewerkt, maar o wee! als menden 

 rug heeft gekeerd, is het het oude liedje. 



Sommige planters begonnen eindelijk alle mogelijke en 

 onmogelijke gereedschappen, in Europa of elders uitgevon- 

 den, en hoogelijk aangeprezen, voor het uitsteken van 

 planten te laten uitkomen en hier te doen probeeren, 

 maar helaas! ook hier bleek weder, dat, al waren de in- 

 strumenten voor Europa en voor Europeesch werkvolk ge- 

 schikt, er fouten aankleefden die ze voor Indië ten eenen- 

 male onbruikbaar maakten. 



Het werken met al deze gereedschappen moest schip- 

 breuk lijden; het was voor een Inlandsch werkman te 

 moeilijk, te ingewikkeld of te zwaar. Èn door de onhan- 

 digheid van den gebruiker, èn door het vasthouden aan 

 den ouden sleur en den koppigen onwil tegen al wat 

 nieuw is, kon geen der toestellen ingang vinden. 



Als employé in de thee, koffie en kina had ook ik van 

 mijne Directie vroeger de opdracht gekregen, zulk een in- 

 strument (volgens mijn inzien nog het bruikbaarste en 

 het eenvoudigste van alle) te doen beproeven. Geen 

 moeite noch bespreking met de werklieden is door mij on- 

 beproefd gelaten; slamatans of flinke danspartijen stelde 

 ik in uitzicht, indien de planterij met den zoogenaaraden 

 sendok melak goed ging en het werkvolk senang was: 



