— 35 — 



Het grootste verschil bestaat tusschen II en III, het is G.33o/ 

 maar de gemiddelde fout van dit verschil is volgens Johansen 

 l/ÏOÖP" + 9.942"= ±14.18o/o! Wij krijgen dus II — III = 

 6.33o/o ± 14.18o/o, waaruit blijkt, dat het resultaat absoluut 

 onbetrouwbaar is. 



De conclusies van Harmsen zijn echter anders. Volgens 

 hem moet bij 20 pCt. carbolineum-oplossing x de opbouw van 

 de nieuwe weefsëls het gunstigst zijn" (bl. 78). Het zal den 

 lezer thans duidelijk zijn, dat de cijfers zulk een conclusie in 

 geenen deele veroorloven. 



Een belangrijke vraag is de volgende : Is misschien afscha- 

 ven overbodig, en kunnen zieke boomen, daardoor, dat ze 

 eenvoudig met rust gelaten worden, van zelf genezen ? Ook 

 hierover heeft Harmsen proeven genomen ; de resultaten zijn 

 in de bijlagen IV en V te vinden." De boomen zijn, nadat ze 

 droog waren geloopen pl.m. één jaar met rust gelaten. Gedu- 

 rende dezen tijd heeft de schrijver door zijn inprikmethode 

 gezien, hoe ver genezing ingetreden was. Zooals wij uiteen- 

 gezet hebben, is dit echter een zeer onbetrouwbare wijze van 

 onderzoek. Den 1sten Februari 1 9 1 9, nadat de boomen veertien 

 dagen in tap waren, worden dan de volgende uitkomsten ver- 

 meld : 10 boomen vloeien goed, 17 middelmatig, 38 slecht, 7 

 zeer slecht, 2 niet tapbaar wegens zware houtwoekeringen. 

 Hieruit kan men misschien afleiden, dat het rustgeven niet 

 veel succes had 



Maar hoe is Harmsen tot deze resultaten gekomen ? „Bo- 

 men- met minder dan % cup noteerden wij als slecht, met 

 een H cup als middelmatig, en daarboven als goed". Maar 

 wij dienen toch eerst te weten hoeveel deze boomen hadden 

 geproduceerd, vóórdat zij ziek werden ? Wij kunnen immers 

 niet eischen, dat boomen, die ziek waren, na de rust méér 

 produceeren dan voordat zij ziek werden. Dit punt is in den 

 tekst niet besproken, maar de bijlage V geeft ons de noodige 

 data, die bewijzen, dat de Heer Harmsen in zeer vele gevallen 

 aan zijn proefboomen te slechte aanteekeningen heeft gegeven. 

 Wij vinden in Bijlage V de productie van dezelfde als in 

 Bijlage IV vermelde boomen vóór het intreden van de ziekte 

 en nadat ze na ongeveer een jaar rust weer in tap genomen zijn. 



