— 37 — 



D boomen, d. w. z. zware gevallen. De overige 1 4 laten ons 

 een grootere, gedeeltelijk verdubbelde en verdrievoudigde 

 productie zien en dat niet eens direct na het in tap nemen, 

 maar nadat de boomen reeds een half jaar op nieuw in tap 

 waren! 



Wij worden dus door de manier, waarop Harmsen zijn 

 cijfers interpreteert, op een dwaalspoor gebracht. Zijn conclu- 

 sie is: » Spontane genezing, zoo beschouwd, komt dus voor«. 

 Ref. daarentegen zou concludeeren : 1. Verreweg het grootste 

 gedeelte der lichte aantastingen geneest na een rust van een 

 jaar (of ook een kortere rust reeds resultaten geeft, moet door 

 nieuwe proeven uitgemaakt worden). 2. De beoordeeling van 

 genezing volgens de inprikmethode is zeer onbetrouwbaar. 3. 

 De indeeling van zware of lichte gevallen volgens de sterkte 

 der verkleuring, is onzeker. 



De theoretische redenen, waarom nu HARMSEN zijn teer- 

 behandelingsmethode, die hij als verreweg de beste behande- 

 lingsmethode kenteekent, aanbeveelt, zijn de volgende: Lzijn 

 (niet bewezen) bewering, dat door teerbehandeling in het zieke 

 weefsel een betere steencellenvorming en daarmee een inslui- 

 ting van het zieke gedeelte tot stand komt. 2. Zooals hij in 

 zeer verdienstelijke proeven heef t#'be wezen, wordt door teer 

 een prikkel uitgeoefend, die een sterkere latexproductie en 

 een sterkere activiteit van cellen en weefsel bewerkt. Door 

 deze sterkere activiteit zou eene snellere genezing van het 

 zieke weefsel tot stand komen. 



Het zou mij te ver voeren, indien ik deze laatste bewering 

 nu in détails van een planten-physiologisch oogpunt uit wilde 

 bespreken. De problemen zijn ook daar veel ingewikkelder dan 

 men zoo op de eerste blik zou meenen. Voor de practijk komt 

 het trouwens maar op de resultaten aan. 



Voordat ik de resultaten van HARMSEN bespreek, moet ik 

 de beschrijving van zijn methode, zooals hij ze nu aanbeveelt, 

 citeeren (bl. 85): 



> Zooals vermeld, werd oorspronkelijk diep afgeschaafd en 

 » daarna teer aangebracht, terwijl later voor proef allengs on- 

 » dieper geschaafd en ten laatste alleen de kurklaag verwijderd 

 »werd. 



