— 54 - 



moeilijk; en hoe droger en langduriger de Oostmoesson, des 

 te moeilijker wordt het voor de ratten aan voedsel te komen. 

 Is het te verwonderen, dat als in de „rattenstreken" in dien 

 tijd padi-gadoe of maïs wordt geteeld, de uitgehongerde dieren 

 zich er op werpen ? Van de padi gadoe, maar ook van Oost- 

 moesson-maïs is in 1919 dan ook een massa door ratten ver- 

 nield ; ook het suikerriet lieten zij niet ongemoeid, veel schade 

 werd aan 't jonge riet aangebracht. 



In den Oostmoesson gaat het aantal ratten altijd achteruit, 

 indien n.1. geen padi of katjang tanah in dien tijd te velde 

 staat; en wanneer in 't begin van den Westmoesson de sawah's 

 worden bevloeid en bewerkt en de galengan's in orde worden 

 gemaakt ondergaat hun aantal nog eens een vermindering, èn 

 door voedselgebrek, èn door woningnood. Zoodra dan ook de 

 rijst is uitgezaaid, moet men in de rattenstreken weer op zijn 

 hoede zijn; de zaadbedden moeten het ontgelden en de jonge 

 plantjes worden door ratten uitgetrokken. Na de uitplanting 

 krijgt de N jonge padi weer te lijden. 



Zoo vormen de ratten in sommige streken jaarlijks een meer 

 of minder ernstige plaag en het is jammer, dat wij noch hier 

 te lande noch in andere landen een bestrijdingsmiddel hebben, 

 dat afdoende is en zonder veel kosten is toe te passen. Het 

 stelselmatig doen opzoeken van de rattenholen en het doen 

 vangen en dooden der dieren is tenslotte het eenige wat ge- 

 daan kan worden. Het uitkeeren van premies daarentegen — 

 wat leeken vaak als een goed middel beschouwen — heeft heel 

 weinig uitwerking. 



Oogstmislukking, rechtstreeks door watergebrek, kwam in 

 den langen Oostmoesson ook voor, zoo mislukten veel maïs- 

 aanplantingen, o. a. in de residenties Semarang Soerakarta, 

 Rembang, Madioen, Menado. 



Toen indertijd de regeering de wenschelijkheid uitsprak, 

 dat van Gouvernementswege al het mogelijke zou gedaan wor- 

 den om den aanplant van voedingsgewassen te vergrooten, 

 vestigde Dr. LoviNK er reeds de aandacht op, dat bij zulk 

 een min of meer gedwongen beplanting van gronden, die an- 

 ders onbeplant zouden gebleven zijn, veel meer oogstmisluk- 

 king te verwachten was, dan bij de aanplantingen, die gerekend 



