— 95 — 



1 0. De invloed van ijzer-oxyde op papiercellulose. 



Bij den aanvang van zijn artikel stelt de schrijverden lezers de 

 vraag: „Gelooft U, dat het mogelijk is, dat katoenvezels in krips- 

 tallen uiteenvallen?" Het antwoord op deze vraag gegeven, luidt: 

 Hoe onwaarschijnlijk het ook klinkt, toch is het proefondervindelijk 

 bewezen, dat in dit feit de oorzaak moet gezocht worden van het 

 verteeren van oude oorkonden en handschriften. Zoo zou bijv. de 

 Septuaginta, de eerste Latijnsche Bijbelvertaling, geheel verloren 

 zijn gegaan, wanneer men dit geschrift niet bijtijds op ander papier 

 had overgebracht. 



Op aansporen van het Vatikaan werd door Koning Georg van 

 Sachsen een commissie ingesteld, welke naar de oorzaken van het 

 vergaan van oude geschriften een onderzoek had in te stellen. Het 

 Vatikaan stelde hiertoe allerhande oude geschriften op ezelshuid, 

 perkament en papier ter beschikking; bovendien kon men nog de 

 beschikking krijgen over onbeschreven vellen, welke voor het 

 analytische onderzoek gebruikt konden worden. 



Deze analyses brachten aan het licht, dat vooral ezelshuid en 

 perkament nog belangrijke, hoewel natuurlijk kleine hoeveelheden 

 zwavelzuur en salpeterzuur bevatten, gebonden aan verschillende 

 bases. Het was nu duidelijk in te zien, dat een inwerking van de 

 bestanddeelen der gebruikte inkt op deze zouten oorzaak was van 

 het uiteenvallen der geschriften. De pennestreek werd door den 

 tand des tijds tot een snede. 



De moeilijkheid deed zich echter nu verder voor, dat ook oude 

 papieren, welke deze zouten niet bevatten, op dezelfde wijze door 

 den tand des tijds werden aangetast. De verschillende papier- 

 lijmingen en vullingen hebben het onderzoek een tijdlang zeer 

 bemoeilijkt, waarom men besloot, de proeven voort te zetten 

 op ongevuld papier, hetwelk gelijmd was met caseïne, lijm of ge- 

 latine, welke stoffen door Aluminium- of Calcium-zouten op de vezels 

 gefixeerd waren. 



Toch bleef het nog duister, pi deze stoffen de schuldige waren 

 of de gebruikte inkt. Het vermoeden op de laatste mogelijkheid 

 was het meest gegrond en daarom ging men inkten bereiden volgens 

 oude recepten van Plinius, de Pharaonen en van oude kloosters. 

 Hoewel geen enkel recept volledig was, trof men toch in alle dezelfde 

 bewerking aan, n.1. dat ferrosulfaat of andere ijzerzouten geroost 

 werden, waarbij de oxydatiegraad van het ijzer zeer zeker ver- 

 schillend geweest moet zijn. Als looizuurhoudend bestanddeel werd 

 steeds een extract van galappe's of van eikenschors gebruikt 



