— 161 — 



Door GRESHOFF 1) werd verder aangetoond, dat het werk- 

 zame bestanddeel van den wortel een harsige, stikstofvrije, 

 niet glucosidische stof is, waarvan in den verschen wortel a 

 3 pCt. aanwezig is. Hij noemde haar „derrid". Zij is onop- 

 losbaar in water, gemakkelijk oplosbaar in verschillende an- 

 dere vloeistoffen, o.a, alcohol, zeer oplosbaar in chloroform. 

 Hetzelfde, of althans een zeer na-verwant vergift is ook in 

 andere vischbedwelmende planten het werkzame bestanddeel, 

 zoo bv. in de liaan „nekoe ' die in Suriname bij de vischvangst 

 wordt gebruikt, in de zaden van bangkoeang (pachyrhizus 

 angulatus) enz. 



Dit „derrid' 1 oefent een buitengewoon krachtige werking 

 uit, vooral op visschen : 1 deel derrid op 5 millioen deelen 

 water is nog voldoende om visschen na enkele minuten te 

 bedwelmen en hen binnen het half uur te doen sterven. 



De buitengewoon vernietigende werking, die „toeba" op 

 den vischrijkdom van het land kan uitoefenen is voor het 

 Gouvernement aanleiding geweest om het gebruik te verbieden. 

 Daardoor is het visschen met toeba — het z.g. menoeba — wel 

 zeer verminderd, maar toch vindt het nog vrij algemeen plaats 

 en op sommige passers wordt toeba zelfs nog vrij geregeld te 

 koop aangeboden. 



Uit inlichtingen, door de landbouwleeraren verstrekt, bleek, 

 dat in verschillende streken Derris — wortels gemakkelijk te 

 verkrijgen zijn, bv. in Banjoemas, Kedoe, Kediri, doch in het 

 Djocjasche en Semarangsche scheen het minder gemakkelijk. 

 In Z. O. Borneo komt toeba, volgens ingekomen inlichtingen 

 veel voor Daarentegen schijnt in Z.. Celebes een ander ge- 

 was als vischvergift in gebruik te zijn en Derris niet algemeen 

 bekend. 



. Niet alleen voor visschen is de derris-wortel vergiftig, ook 

 andere dieren zijn er gevoelig voor, doch in verschillen- 

 de mate. 



1) Greshoff. Eerste Verslag van het Onderzoek naar de Plantenstoffen 

 van Nederlandsch-Indië (Mededeeling van 's Lands Plantentuin VII 1890 bl. 13.) 



Over de- chemische eigenschappen en de isoleering van het «derrid" geeft 

 Greshoff uitvoerige inlichtingen in zijn Tweede Verslag (Med. van 's Lands 

 Plantentuin XXV 1898) bl. 49—51. 



Teysmannia afl. 4. 11. 



