— 201 — 



stand van 6.000.000 Nederlanders gezocht werd in den ver- 

 bouw van een gewas, dat, algemeen geteeld, stellig niet de 

 productie zou halen van 30 H. L. per H. A. Velden die geen 

 35 H. L. tarwe per H. A. kunnen leveren, beplant men in 

 Holland met gewassen, die zich uit een oogpunt van eco- 

 nomie en plantenteelt beter bij den akker aanpassen en dus 

 voordeeliger zijn. 



Is de gemiddelde padi-productie op Java vooral ook niet 

 hierdoor zoo laag, doordat jaar op jaar zooveel duizenden 

 bouws met padi worden beplant, die voor vele andere gewas- 

 sen meer geschikt zijn? 



De gemiddelde opbrengst blijft nog beneden de 24 picol 

 droge padi per bouw, dat is ongeveer 26 H. L. gabah per 

 H. A. In vergelijking met de meeste rijstproduceerende landen 

 is dit cijfer niet slecht, maar op goed bewerkte en van nature 

 niet ongeschikte akkers wordt toch gemakkelijk het dubbele 

 verkregen. In Italië, waar de rijstbouw volkomen landbouw 

 bleef, mogen de opbrengsten niet beneden de 40 H. L. gabah 

 per H. A. dalen om loonend te kunnen heeten. 



Onder de granen is de rijst voorzeker de beste producent. 

 Gelijke arbeid geeft bij de rijst hooger oogstgewicht dan bij 

 een der andere granen, terwijl intensiveering van de cultuur 

 door meerderen arbeid ook bij de rijst het grootste succes 

 heeft. Het zal wel juist daardoor zijn, dat de paditeelt zoo'n 

 zwaren strijd weet te strijden tegen den tuinbouw en zelfs 

 met eenig succes in den tuinbouw weet in te dringen. Geen 

 der andere granen heeft in eenig land ter wereld dit kunnen 

 bereiken. 



Het goede is dikwijls erger vijand van het betere dan het 

 kwade, en daarom acht ik het ook hier niet uitgesloten, dat 

 de goede eigenschappen van het padigewas de normale land- 

 bouw-economische ontwikkeling van deze landen meer moei- 

 lijkheden heeft in den weg gelegd, dan bijvoorbeeld de tarwe 

 dat in Nederland heeft kunnen doen. 



De cultuurtoestanden, zooals die zich op Java ontwikkeld 

 hebben, zijn volstrekt niet het gevolg van toeval of willekeur. 

 Ze zijn het resultaat van de geschiedenis der eeuwen. Elk 

 advies inzake den Inlandschen landbouw, dat hiermee geen 



