- 202 — 



rekening houdt, moet ondanks mogelijken schijn van natuur- 

 wetenschappelijke of sociaal- wetenschappelijke basis als onrijp 

 worden beschouwd. 



Wij willen den padibouw dan ook volstrekt niet terugwijzen. 



In de lage vlakke streken van Java is het in den West- 

 moesson niet mogelijk met vrucht gewassen te telen als 

 arachis, boonen, bataten, enz. Daar juist deze streken de 

 hoofdproductie moeten leveren en juist de West-moesson de 

 eigenlijke groeiperiode der planten is spreekt het wel van 

 zelf, dat de rijst als half land-,half tuinbouwgewas een zeer 

 goede kans maakt, al moest ze ook zeer ver achter blijven 

 bij het suikerriet. 



Waar gelijke moeite met gelijke zekerheid meer voordeel 

 brengt in den verbouw van een echt tuinbouwgewas, daar 

 trachte men niet de padi te handhaven door voortdurende 

 intensiveering. Waar echter door welke oorzaak ook, geen 

 ander gewas, meer voordeel kan geven, met voldoende zeker- 

 heid van oogst, daar trachte men door intensiveering van den 

 padibouw uit dit gewas te halen wat er uit te halen is. 



Zoolang een .volk naast de behoefte aan eten nog slechts 

 geringe behoeften kent, waarvoor het zich ernstig wenscht in 

 te spannen om er in te voorzien, zoolang zal de voedselver- 

 bo'uw vrijwel de eenige cultuur kunnen zijn 



De rijstbouw, die vooral in de extensieve vormen weinig 

 inspanning eischt, geeft het verlangde voedsel in een vorm, 

 die zonder moeilijke bereiding genuttigd kan worden en die 

 voldoet aan hooge eischen van deugdelijkheid en smakelijkheid. 



Eerst wanneer naast de behoefte aan eten ook andere 

 behoeften opkomen en prikkelen tot meerdere productie, komen 

 de zaken eenigszins anders te staan. De landbouwer kan dan 

 niet meer tevreden zijn met den verbouw van zijn eigen voed- 

 sel; Zijn landbouw moet hem ook een ruilmiddel geven, dat 

 hij kan aanbieden om zich de goederen te verschaffen, die 

 hij niet zelf kan produceeren. (Kleeding, petroleum, ijzer- 

 waren, enz). 



Alleen door de verdeeling van arbeid aan dat stelsel ver- 

 bonden te aanvaarden, komt een volk in een hoogere phase 

 van economische ontwikkeling. 



