— 204 - 



over tot het produceeren van andere goederen, dan zal er een 

 noodtoestand ontstaan, wanneer niet ieder van die 1000 met 

 meer kracht en energie gaat arbeiden. 



Blijft ieder zich op de oude wijze inspannen, dan' zal er 

 slechts voedsel worden geproduceerd voor 500, terwijl de an- 

 dere goederen niet geruild zullen kunnen worden voor van 

 verre aangevoerd voedsel voor de andere 500 menschen be- 

 noodigd. Indien dit al kon, wat tijdelijk wel eens mogelijk 

 kan zijn, dan zou door de verschuiving van den arbeid naar 

 de industrie nog niets gewonnen zijn. 



Verdubbelden alle hun productievermogen (door meer doel- 

 matige arbeidswijze en arbeidsverdeeling is dit op Java zeer 

 zeker mogelijk) dan zouden de 500 het voedsel produceeren 

 voor 1000 menschen en de volle productie der 500, die andere 

 goederen voortbrengen, zou de maatschappelijke winst zijn. 

 Deze zou voor hen individueel echter weer geheel terugvloeien 

 naar de 500 voedselproducenten, als hun arbeid niet meer 

 vertegenwoordigde dan de 500 keer n. die zij vroeger in de 

 voedselproductie produceerden. Ook zij zullen dus hun in- 

 spanning moeten verhoogen om individueel in het verkregen 

 maatschappelijk voordeel te kunnen deelen. 



Het ligt niet op mijn weg, hoe verleidelijk het onderwerp 

 mij ook is, verder in te gaan op de industrialisatie van Java. 

 Het is mij genoeg, indien ik door 't bovenstaande er in ge- 

 slaagd ben te doen begrijpen, dat bij de verdere economische 

 ontwikkeling van Java de bodemproductie zal moeten stijgen 

 en dat de sawahbouw dan niet de eenige of nagenoeg de 

 eenige volkscultuur zal kunnen blijven. 



Een goed verzorgde sawah kan een zeer mooi product 

 opleveren van 50 en meer picol droge padi per bouw, maar 

 het overgroote deel van de sawah's geeft slechts een minder- 

 waardigen, padioogst. De oorzaak daarvan ligt wel vaak, 

 maar niet altijd in de verpleging van het gewas. Vele velden 

 missen de geschiktheid voor den verbouw van rijst, doordat 

 ze niet voldoen aan de eigenaardige eischen, die de padi stelt. 



Zooals de productie van alle goederen en daarmee ook 

 de welvaart van elk land het best gediend wordt, wanneer 

 ieder mensch zijn krachten en talenten geeft om voort te 



