— 246 — 



de padi-bouw optreedt, zoodat de intensiteit van de cultuur 

 welhaast de indicator kan zijn van de innerlijke volksont- 

 wikkeling. 



Toon mij uw bouwvelden en ik zal U zeggen, wie gij zijt. 



De eerste ontwikkelingsstadia van den rijstbouw moet men 

 daar zoeken, waar de landbouw nog zoo weinig tot évolutie 

 kwam, dat hij nauwelijks het besef tot ontwaking bracht, dat 

 het binnen de macht van den mensch ligt, door zijn hande- 

 lingen invloed uit te oefenen op de natuur. 



Waar de verzamelnij verheid alles levert, wat rechtstreeks 

 of na ruil tot voorziening in de eenvoudige behoeften noodig 

 is, zal de landbouw niet ontstaan, nauwelijks eenige navolging 

 vinden, wanneer het voorbeeld van anderen daartoe de moge- 

 lijkheid schept. 



De niet-ontwikkeling van den landbouw in zoovele streken 

 van de Buitengewesten, ondanks de schitterendste voor- 

 beelden in de onmiddellijke omgeving, vindt daarin haar 

 verklaring. „ 



Nu is het zeer eigenaardig, dat de paditeelt in haar meest 

 extensieven vorm, in haar meest primitieve verschijning, toch 

 reeds twee vormen vertoont, die zeer scherp van elkaar te 

 onderscheiden zijn en die ieder voor zich zijn te ontwikkelen 

 tot een hoogstaanden rijstbouw. De een heeft groote over- 

 eenkomst met den Europeeschen graanbouw, de ander draagt 

 de zeer eigenaardige kenmerken van den sawahbouw. 



Deze dubbele teeltwijze vindt haar grond in de eigen- 

 schappen van de rijstplant, en wel inzonderheid in die van 

 het wortelstelsel van de padi. 



Het wortelstelsel, dat zich op voor padi geschikten drogen 

 grond ontwikkelt, verschilt belangrijk van het wortelstelsel, 

 dat in moddergrond gevormd wordt. Dit verschil openbaart 

 zich in zijn volle duidelijkheid ook bij uitzaaiing van eenzelfde 

 variëteit zoowel op drogen als op natten grond. Het komt 

 zelfs treffend aan den dag, wanneer eenzelfde plant naar één 

 zijde haar wortels kan dringen in losse modder, naar de andere 

 zijde in drogen grond, of vanuit een droog centrum met haar 

 worteleinden in een modderig milieu terecht komt of om- 

 gekeerd. 



