— 316 — 



Het opgroeiend gewas toont gewoonlijk al vrij duidelijk 

 zijn minderheid tegenover het eerste, dat de hoema leverde. 



Niet alleen de achteruitgang van de structuur en den voe- 

 dingstoestand van den akker zijn daarvan de oorzaak. Vele 

 onkruiden hebben zich sinds het schoonbranden op het zonnige 

 veld leeren thuis voelen en doen zich langzamerhand meer 

 gelden. Het bosch tracht het verloren terrein terug te winnen 

 door hier en daar niet voldoende weggebrande stronken te doen 

 uitloopen en door aan de randen de begroeiing, die het vuur 

 had beschadigd, te herstellen. Schadelijke insecten hebben in 

 grooter aantal het voor hun ontwikkeling gunstige plekje ontdekt 

 en hebben zich zoo sterk kunnen vermeerderen, dat hun aan- 

 wezigheid merkbaar nadeelig wordt. Alles werkt samen om de 

 levensomstandigheden voor het padigewas ongunstiger te 

 maken. Alles roept als het ware om het ingrijpen van den 

 cultuur-drij venden mensch. Maar die hulp komt niet. 



Het eischt minder arbeid om in het onbegrensde woud een 

 nieuw stuk oud bosch te vellen, dan om aan de verjaarde 

 hoema den noodigen verplegingsarbeid te besteden. 



Waar het bosch werkelijk onbeperkte keus laat voor nieu- 

 wen aanleg, is er geen bezwaar tegen den hoema-bouw. Het 

 bosch verovert het terrein steeds weer terug en bouwt den 

 grond weer opnieuw op. Maar de ouda volle rijkdom van de 

 bouwkruin wordt toch nooit meer verkregen. Het secondaire 

 bosch geeft secondairen grond. 



Waar de bevolkingsdichtheid van dien aard wordt, dat de 

 secondaire bosschen reeds betrekkelijk jong tot hoema gemaakt 

 moeten worden, loopt het echter op den duur spaak. Daar 

 leidt de tijdelijke grondroof tot een blijvende uitputting, die 

 den eens zoo prachtigen boschgrond tot een niet weder op 

 te bouwen ruïne maakt, waarop het bosch zich niet meer kan 

 herstellen. Vóór het zoover komt moet de hoema plaats ma- 

 ken voor een meer intensieve cultuur, die den grond in ver- 

 pleging neemt. 



Op een van mijn omzwervingen op de hellingen van den 

 Boekit Sarik, ten Zuiden van Loeboek Sikaping, vroeg een 

 bewaker van een hoema mij, wat ik er van dacht, den grond 



