— 317 — 



vóór het beplanten met padi te bewerken met den patjoel. 

 Hij had een patjoel zien gebruiken voor het onderhoud van den 

 grooten weg naar Boekit Tinggi en bij het plantklaar maken 

 van de sawah's in Loeboek Sikaping. Ik begreep, dat de man, 

 die zoo bereidwillig mijn lange reeks vragen had beantwoord, 

 met zijn vraag heel wat anders voor had dan „een consult". 

 Een landbouwer, die nooit een patjoel heeft gehanteerd, slechts 

 eenmaal in zijn leven een ploeg heeft zien gebruiken, nog 

 nooit op de gedachte is gekomen, dat wieden nuttig kan zijn, 

 zulk een landbouwer voelt zich zoo ter zake kundig, zoo vol- 

 waardig vakman, dat het niet denkbaar is, dat hij welgemeend 

 om advies zou vragen. 



Ik vroeg hem dan ook, hoe hij tot zoo'n vraag kwam, of hij 

 misschien plan had om in het warme zonnetje dat op ons 

 brandde, een extra bad in zijn eigen transpiratie te nemen. 

 Toen kwam hij los. Een kennis had hem verteld, dat een 

 Europeaan hen voor lui had gescholden, omdat ze hun ladangs 

 niet bepatjoelden, terwijl de domste onder de dommen toch 

 wel wist, dat de grond na een paar regenbuien in het ravijn 

 zou spoelen, als ze hem gingen losmaken. 



Toen ik hem toegaf, dat het patjoelen op een nieuw ont- 

 gonnen hoema geen nut had, steeg ik zichtbaar in zijn achting, 

 vond hij mij blijkbaar voor een Europeaan erg verstandig en 

 konden we een zeer geanimeerd gesprek voeren over „het 

 behoud van den bouwgrond'*. 



De ontwikkeling van de hoema tot geregelde cultuur moet 

 althans op hellingen (en de hoema ligt practisch altijd op een 

 helling) niet beginnen met grondbewerking, maar met grond- 

 bescherming. Daarover echter later. 



Bij de illustratie : 



De hoema, hier ladang genoemd, is aangelegd op den grond 

 van een bosch, dat nog geen 10 jaar oud was. De afgekapte 

 stammetjes zijn nog alle zichtbaar. De meeste zullen wel weer 

 uitloopen voor de herbebossching langs natuurlijken weg. De 

 stammetjes in de richting van de helling geven de grenzen aan 

 van de terreinen, die aan de verschillende gezinnen behooren, 

 die bij het schoonmaken van het terrein hebben geholpen. 



