— 323 — 



onderzoekingen hadden mijn bijzondere belangstelling, omdat 

 ik geloof, dat wij in een cultuur, die mij wat nader ligt, voor 

 een soortgelijk probleem staan. Ik bedoel de koffiecultuur. 



Het is bekend, dat de zware Hemileia-aantasting indertijd 

 een der hoofdredenen was, waarom de oude Javakoffie (C 

 arabicd) achteruit ging. Men ging toen ook naar weerstands- 

 krachtiger soorten zoeken en vond in de Liberia een vervanger, 

 die jarenlang goede diensten deed, totdat ook hij het tegen 

 de Hemileia moest afleggen Een waardige plaatsvervanger 

 was en is nog de robusta, die nog op Java de meest 

 gecultiveerde en ook practisch voldoende, weerstandskrachtige 

 soort is. 



Maar er zijn ook in andere richtingen proeven genomen en 

 na verschillende andere koffiesoorten, hebben hybriden onder 

 de namen Kawisari en Kalimas of Klein Getas, 

 nog al vrij veel ingang gevonden. Deze, naar de onderne- 

 mingen, waar zij het eerst optraden, genoemde soorten, zijn 

 voor Hemileia onvatbare bastaarden tusschen de vatbare soor- 

 ten arabica en Liberia. Zi] worden alleen door overenten 

 voortgeplant en de zooveel geplante Kawisari-hybriden zijn 

 b. v. alle vegetatieve nakomelingen van twee op de onder- 

 neming Kawisari toevallig gevonden boomen. 



Dat het uitplanten van zaden dezer hybriden vatbare indi- 

 viduen geeft, was niet anders te verwachten en is ook prac- 

 tisch gebleken. Maar ik durf nu al vooruit te zeggen, dat 

 naast vatbare, ook onvatbare (Heterozygotische, op de F r 

 generatie gelijkende) induviduën zullen te vinden zijn. En 

 deze moesten naar mijn meening uitgangspunt voor onze 

 verdere werkzaamheden zijn. Of wij verdere generaties moeten 

 afwachten, of wij met kruisingen met een van de ouders 

 moeten werken, dat moet ons de toekomst leeren. 



Ik weet wel, dat het genetisch experimenteeren met over- 

 jarige gewassen zijn moeilijkheden heeft. Er is vooral veel 

 tijd en geduld voor noodig ; wij moeten immers minstens drie 

 jaar wachten, voordat wij ook maar eenigszins over een 

 koffieboom kunnen oordeelen. Verder komt er nog bij, dat 

 het practische bedrijf voorloopig met de F r generatie ge- 

 noegen neemt, nadat gebleken is, dat heel goed heele onder- 



