- 416 — 



maar bij het oogsten de knollen even bloot leggen; zijn ze 

 nog te klein, dan worden ze weer dichtgedekt. 



De lobak is een heerlijke groen t*e, maar een uiterst wissel- 

 vallig gewas. De eene maal krijgt men een bed, dat een lust is 

 voor de oogen en dat zooveel knollen oplevert, dat we vrienden 

 en kennissen te hulp moeten roepen om ze te helpen opmaken. 



Al te vaak echter worde ons lobak-bedje een halve of heele 

 mislukking. De jonge plantjes worden soms voor het grootste 

 deel onder de aarde afgeknaagd (door krekels, aardrupsen, 

 veenmollen of andere vijanden; ik heb ze nooit te zien 

 gekregen). Maar het zijn vooral zeer kleine rupsjes van kleine 

 motvlindertjes, die onzen aanplant vernielen. Afzoeken van 

 deze vijanden is haast onmogelijk; de rupsjes zijn heel klein 

 en moeilijk te vinden; ze verschijnen gelijktijdig in groo- 

 ten getale en als ze met moeite zoo goed mogelijk zijn af- 

 gezocht, verschijnt, voordat wij 't weten, soms reeds een 

 tweede generatie, die 't werk van de eerste voortzet. De 

 aangevreten bladeren vormen bovendien een geliefd aangrij- 

 pingspunt voor bladluizen, die dan vaak de ruïne voltooien. 



Nog een andere ziekte brengt ons teleurstelling, nl. een 

 rotting van het bovenste deel van den knol aan de bladvoeten. 

 „Dari oedjan" zegt de toekang kebon. Maar ik geloof het niet. 

 Het is vermoedelijk een echte parasiet; ik denk dat het een 

 bacterieziekte is. 



Lobakzaad moet telkens weer op den passer gekocht worden, 

 tenzij men het versch betrekken kan van een of andere hoog- 

 gelegen plaats (Tosari bv. waar lobak een overal voorkomend 

 onkruid is). Het zaad van de passer laat, wat kiemkracht betreft, 

 soms alles te wenschen over. 



Mislukt de lobak door insecten of ziekte, dan stake men voor 

 eenigen tijd de cultuur. 



2. R a d ij s (Raphanus sativus var. radicula) 

 De teelt is dezelfde als die van lobak Het zaad wordt echter 

 uit Holland betrokken. Mijn indruk is, dat radijs minder van 

 vijanden te lijden heeft dan de lobak. De smaak is hier te 

 lande scherper dan in Holland ; bij het gebruik doet men goed 

 de radijs dun te schillen. 



