— 446 — 



bepaalde plaatsen opgehoopt. Wanneer een 2 a 3 voet hooge 

 laag was opgebracht, dan werden de losse schelpen door een 

 dunne humuslaag bedekt en bevestigd. Op deze humuslaag 

 kwam weer een laag schelpen enz. tot de heuvel een hoogte 

 van ongeveer M had verkregen Voor Maleiers, die nu een- 

 maal weinig behagen scheppen in arbeiden, was het bouwen van 

 een heuvel, waarbij Hr 1000 M 3 schelpen moesten worden 

 opgebracht, zeker geen kleinigheid ; maar toch is de bouw 

 voor menschen niet ondoenlijk. 



Aanvankelijk dachten wij aan de mogelijkheid, dat de 

 schelpen etensresten zouden kunnen zijn. Nog heden hebben 

 nl. de Maleiers, die aan de kust wonen, de gewoonte de 

 schalen der opgegeten schelpdieren onder en rondom hun 

 paalwoningen te deponeeren. Maar deze verklaring blijkt 

 onhoudbaar, wanneer wij nagaan, dat onder de schelpen van 

 Boeloe Tjina zeer vele kleine (ongeveer 1 c. M. groote) en 

 zeer veel gesloten schalen voorkomen. Ook zou de regelma- 

 tige afwisseling van schelplagen en humuslagen een vreemd- 

 soortig toeval zijn. 



In ieder geval echter kan men de schelpheuvels niet houden 

 voor natuurlijke geologische afzettingen. Hun vorming moet 

 kunstmatig zijn tot stand gebracht. Indien het strandheuvels 

 waren, vormingen van de „cordon litorale" of oude rivier- 

 banken, dan zouden de schelpen gebroken zijn en in zand of 

 klei ingesloten; de heuvel zou ook nauwelijks zulk een regel- 

 matigen vorm kunnen hebben en in zulk een regelmatige 

 afwisseling van lagen zijn opgebouwd. Om locale aardplooien 

 gaat het hier al evenmin. De lagen zetten zich niet in den 

 ondergrond voort, ze liggen op recente oppervlakte-lagen. 



De absolute ouderdom van de heuvels is voorloopig zelfs 

 niet bij benadering te bepalen; ze kunnen 200 of 1000 jaar 

 of ook nog ouder zijn. Toen de heuvels gevonden werden, 

 waren zij, naar men ons meedeelt, met zwaar oerbosch begroeid. 

 Misschien gelukt het nog bij de afgraving kunstproducten te 

 vinden, die het mogelijk zullen maken den ouderdom vast te 

 stellen. 



Dr. C. HEUSSER. 

 Dr. MjöBERG. 



