— 424 — 



Quomodo scientia de anima exccdat alias certitudine dcmonstrationis. 

 Quaestio est quomodo scientia de anima excedat alias scicntias certitudine demon- 

 strationis,ut dicithicÀverroes; cum tamen ipsemetAverroes secundo Metaphysicorum com- 

 mento ultimo dicit quod demonstrationes mathematicae sunt in primo gradu certitudinis, 

 naturales vero sequuntur; et habet ibi Aristoteles quod astrologia et mathematica non est 

 in omnibus expetenda, et in primo Metaphysicorum enumerans conditiones sapientiae 

 dicit quod ipsa habet demonstrationes certiores: quare videtur contradictio et ideo de- 

 bemus conciliare ista dieta. 



In oppositum est Averroes Me, prò quo est notum quod Thomae et Averrois ex- 

 positio non se compatiuntur ad invicem. Dicebat enim Thomas certitudinem de ani- 

 ma ideo esse quia eam in nobis experimur, et si sic, expositio Averrois non potest 

 stare, nec potest dictum Averrois verificari, quum hac ratione etiam scientia de ani- 

 malibus et libri Parvorum naturalium excederent alias scientia s, quum certiores de 



Ch. 4 recto talibus reddamur, quia in nobis experimur ea; et etiam scientiam divinam excederent, 

 cum de intelligentiis parum aut nihil sentiamus, nec eas in nobis experimur. Dato 

 ergo hoc, non tamen scientia de anima haberet hoc privilegium, nec etiam divina scien- 

 tia excederet hoc modo alias scientias. Nec etiam si teneamus expositionem Themistii, 

 dictum Averrois potest verificari; dicit enimThemistius certitudinem de anima, quia con- 

 sideratur de intellectu qui omnium est regula et mensura; sed hac ratione etiam ista 

 scientia excederet divinam, quum divina non considerat de intellectu nostro. Sequendo 

 autem expositionem istorum patet solutio ad argumentum et ad contradictionem. Ad 

 primum dicitur quod aequivocatur de certitudine hic et ibi, quia in hoc loco dicit quod 

 scientia de anima est certa certitudine obiecti, quia est de rebus in nobis existenti- 

 bus, et in secundo Metaphysicorum loquitur de alia certitudine, scilicet demonstra- 

 tionis. Et in aequivocis non est contradictio. 



Ad secundum respondetur ponendo distinctionem quoad nos et quoad naturam. 



Mathematica est de maxime notis naturae sed volendo salvare dictum 



Averrois dicemus certitudinem demonstrationis duplicem esse, quoad nos et quoad na- 

 turam: talis distinctio est manifesta ex primo Posteriorum sexto. Dicitur notior quoad 

 nos, quia est minus dubia nobis ; quoad naturam vero est cognitio rei quae de se 

 est manifesta, sed si nos lateat, hoc est ex defechi nostri et non sui, ut dicitur se- 

 cundo Metaphysicorum textu commenti primi; et ita dico quod mathematicae quoad nos 

 sunt in primo gradii cognitionis (?), quia causae eorum sunt nobis certiores quam effe- 

 ctus, abstrahunt enim a motu; et ideo Philosophus sexto Ethicae, cap. nono, dicit quod 

 pueri possunt bene in mathematicis instrui, et ab hoc doctrinales dicuntur cum bene 

 possunt doceri. In secundo autem loco ponuntur naturalia cum in eis ab effectu sen- 

 sibili noto in cognitionem causae deveniamus: sed cum effectus sint variabiles, unum et 

 idem a diversis causis poterit provenire. Unde erunt plura media ad imam conclusio- 

 nem, quia naturalia non possunt esse ita certa sicut mathematica (?) tantum unum 



Ch. 4 verso medium habentia, sed divina ipsa (scientia) in ultimo loco est ponenda cum sub nullo 

 sensu cadant ipsa abstracta; et ita nec de causa nec de effectu eorum sumus naturaliter 

 certi. Sed si volùmus loqui de cognitione quoad naturam, est totaliter ordo praepo- 

 sterus; et in primo loco divinam collocabimus tamquam perfectiorem, et quae est ma- 

 ioris entitatis; in secundo vero loco ponetur naturalis quae firmiorem entitatem habet 



