— 425 — 



ipsis mathematicis; et inter eas scientia de anima est primum, quia anima intellectiva 

 liabet firmius esse omnibus a naturali consideratis, et est certior in se; licet quoad 

 nos sit oppositum, et propter hoc forte Aristoteles vocat scientiam de anima historiam, 

 propter non esse tantam certitudinem de illa sicut de aliis. Et ita hic vult Commen- 

 tator habere scientiam de anima quoad naturarli excedere omnes alias scicntias prae- 

 ter divinarli, cum anima ipsa sit perfectioris entitatis omnibus generabilibus et cor- 

 ruptibilibus: et ita patet solutio quia est aequivocatio de demonstratione. 



Sed si diceret Commentator: dixisti mathematicam quoad nos esse certiorem; hoc vi- 

 detur falsum, quia mathematica est de sensibili communi, naturalis vero de sensibili 

 proprio. Sed iuxta Philosophum secundo huius, sensibile commune non habetur nisi 

 per proprium sentiri; ergo et quoad nos naturalis erit certior. Tum etiam quia ma- 

 thematica procedit demonstratione propter quod (') naturalis vero demonstratione 

 quia ( 2 ); demonstratio autem quia est notior nobis demonstratione propter quod. Ergo. 



Item exemplum de astrologia et geometria non accommodatur nisi de notitia 

 quoad nos; quomodo ergo Averroes loqui potest de notitia quoad naturam? Item idem 

 esset dicere habere nobilius subiectum et certitudinem demonstrationis quia unum de- 

 pendet ab altero. Ad primum respondetur quod licet naturalis scientia sit de obie- 

 cto certiori, non tamen eius scientia erit certior, cum esse obiectum certuni dicat tan- 

 tum cognitionem simplicem: sed esse scientiam certiorem dicit relationem causae super 

 effectum, et ita, licet obiectum scientiarum materialium sit minus notum quoad nos, ta- 

 men eorum causae sunt magis notae et sensatae quoad nos, ex quibus procedimus. Ch. 5 recto 

 Et hoc non viderunt moderni. 



Ulterius est alia dubitatio, penes quod attendatili - certitudo quoad nos et quoad 

 naturam. Respondetur quod certitudo quoad nos habet attendi penes notitiam causae su- 

 per effectum, et per hoc excluduntur omnes vel quasi omnes dnbitationes;quod si aliquando 

 procedamus ab effectu super caiisam, est via iudirecta, et sodomitica proprie dici debet, 

 et semper, sive a causa sive ab effectu procedamus, a notioribus nobis procedimus; sed 

 diversimode; aliquando enim in mathematicis procedimus a notioribus nobis, et na- 

 turae, aliquando solum ex notioribus nobis*, numquam a notioribus naturae tantum. 



Utrum svectet ad naturatemi considerare de anima. Ch. 9 verso 



Dicendum igitur est aliter quod consideratio de omni anima est naturalis. De 

 vegetativa et sentitiva non est dubiuni; sed tota lis est de intellectiva; quod si tenea- 

 mus eam mortalem, ut tenuit Alexander, clarum est hoc quia educitur de potentia 

 materiae: sed quia haec opinio est falsa, ideo relinquo eam. 



Dicimus ergo quod. sive intellectus sit unus, sive plures, est naturae ancipitis, et 

 (est) medium inter aeterna et non aeterna, quia natura vadit ab extremo ad extremum 

 cum medio .... videmus ut in animalibus; sunt enim quaedam ammalia media inter 

 plantas et animalia, ut spungiae marinae, quae habent de natura plantarum, quae sunt 

 affixae terrae, habent etiam de natura animali prò quanto sentiunt. Similiter inter 



(') Tò Sion. ( 2 ) T0.ar.ii 



Parte terza — Vol. III. 0 — Serie 2. a 



54 



