— 426 — 



ammalia est simia, de qua est dubium art sit homo an animai brutum; et ita ani- 

 ma intellectiva est media inter aeterna et non aeterna; et ideo Plato ponebat eam crea- 

 tam in horizonte aefcern itati s. Quibus stantibus, oportet ponere eam duplicis naturae et 

 habere duplicem operationem, unam nullo modo dependentem a corpore, et hoc patet se- 

 cundum fidem in anima, et etiamsecundumPlatonem, ut infra determinabimus de mente 

 Aristotelis et Averrois tenendo autem quod sit unica. Habet etiam operationem de- 

 pendentem a corpore, de qua non est dubium: quo stante patet quod non est consi- 

 deratio in dictis Aristotelis, quia si anima est naturae ancipitis, partim est de con- 

 sideratone nafcuralis; in quantum mobilis et transmutabilis, est physicae considerationis; 

 in quantum vero ad sùam operationem separatam, est considerationis divinae; et haec opi- 

 mo mini videtur concordare cum dictis Aristotelis ibi. Mihi autem contingit quod 

 dicit Hieronymus quod contingit de se: «multi latrant in foro contra me, et scripta mea 

 legunt et honorant in thalamo »; nam concurrentes nostri ascribunt sibi nostra. 



Ch. 14 recto . 



Numquid scientia de anima sit diffìcillima. 



Ex quibus sequitur quod nihil intelligitur nisi sit in actu; anima enim intel- 

 ligit, et non nisi recipiendo; nihil autem movet nisi quod est in actu: quod si aliquid 

 occurrat nostro intellectui quod non sit in actu, per accidens intelligitur, sicut est 

 materia prima, quae non est in actu, vel parum, saltem ita ut non sit sufficiens mo- 

 vere intellectum de se, sed per suffragia et intellectiones aliorum intelligitur. Quia 

 autem omnia non sunt in actu aequaliter, sciendum est quod quaedam sunt in actu 

 perfecto, ut merito debilitatis intellectus nostri nequeant intelligi, sicut Deus et In- 

 telligentiae, sunt enim hic in maximo actu: imo Deus est totus actus. Unde quamvis 

 intellectus noster sit in pura potentia, et abstracta sint multum activa, non est cre- 

 dendum quod intellectus possit ea recipere, quia intellectus noster est debilis ita ut 

 non possit tantum lumen sustinere, ideo non movetur ab ipsis: et propter hoc poetae 

 fingunt quod Iuppiter quando accedebat ad aliquam mulierem, deponebat «uam divi- 

 di 14 verso nitatem. Sic est de intellectu nostro, quamvis (non) sit in pura potentia; quia tamen est 

 debilis entitatis,.non potest recipere maximum lumen Intelligentiarum et Dei qui est 

 purus actus; et hoc maxime est verum secundum fidem quae tenet Deum esse infi- 

 niti vigoris. Aliqua autem sunt quae etsi sint in actu, tamen intellectus non potest 

 irla recipere ratione debilitatis quam in se includunt talia entia, et ex hoc non pos- 

 sunt agere in intellectu nostro, sicut sunt motus et tempus, de quibus dicitur quod 

 non sunt apta intelligi ratione debilitatis eorum, non autem ratione intellectus. Ee- 

 linquitur ergo quod media inter ista, sicut proportionata intellectui nostro et ex parte 

 modi cognoscendi et ipsius obiecti, sunt intelligibilia ab intellectu nostro; et hoc est 

 quod dicit Philosophus secundo Metaphysicorum textu commenti noni, quod difficultas 

 cognoscendi in nobis nascitur vel ex parte rei cognitae vel ex parte modi cognoscendi; 

 ideo dicitur ibi quod sicut se habet oculus noctuae ad lumen solis, sic intellectus 

 noster ad manifestissima in natura. Intellectus ergo bene cognoscit intermedia quae 

 ipsi sunt proportionata. Aliud est advertendum, quod ex quo anima intellectiva est 

 naturae ancipitis inter bruta et abstracta, non intelligit nisi cum adminiculo sensuum 

 iuxta illud: «necesse est quemcunque intelligentem phantasmata speculari». Ex quo 



