— 427 — 



sequitur quod quae offeruntur sensui a nobis faciliter possunt intelligi, quae non pu- 

 tantur difficulter; et ista difficultas (est) ex parte nostri modi cognoscendi, quia nonnisi 

 per sensum cognoscimus. Aliud etiam est notum, quod triplex est anima, vegetativa 

 sensitiva et intellectiva. Stantibus his, dico quod metapbysica est in supremo gradu 

 difficultatis; et ratio est clara ex praedictis, quia difficultas creatur in nobis ex eo quod 

 non sumus capaces tanti luminis quantum est Intelligentiarum et Dei, qui in meta- Ch, 15 recto 

 pbysica considerantur. Ad hoc accedit secunda ratio., quia intellectus noster non in- 

 telligit nisi per fenestras sensuum, quae vero in metapbysica considerantur suut re- 

 motissima a sensu. Sed dices: nonne abstracta babent accidentia per quae possunt cogno- 

 sci, ut motus et tempus? Respondeo, ut bene dicit Commentator, quod ista accidentia non 

 ducunt in cognitionem Dei et aliarum Intelligentiarum ut sunt de consideratone me- 

 tapbysici, sed ut de naturali: ^eternitas enim motus creat notitiam naturalem; quod 

 enim sunt Intelligentiae pertinet ad naturalem ; metaphysicus autem considerat altiores 

 operationes Intelligentiarum; non quia est sed propter quid Intelligentiarum considerat. 



Ch. 2-4 recto 



Utrum dentur universalia realia. 



•Praestat maius perscrutandum, quia dicit Aristoteles: « Universale aut nibil est 

 aut posterius est ». 



Quomodo est de ipsis universalibus, an dentur universalia realia; et ut obtrun- 

 cemus obtruncanda et dicamus dicenda, quatuor occurrunt opiniones, quas intendo de- 

 clarare cum suis fundamentis. Prima est opinio Platonis, quae volebat quod in rebus 

 naturalibus singulae speciei corresponderetur sua idea quae esset aetema. Ista vera sin- 

 gularia dependentia sunt propter participationem illius ideae. Et ista talis idea est quae 

 vere intelligitur et quae vere scitur, et quantumcumque babeat multas rationes per se, 

 tamen adducemus sohun secundas (sequentes ?) omnes alias comprebendentes. 



Plato, ut bene recitat Aristoteles decimo libro Metapbysicorum , imaginatus est 

 illam ideal em formam, primo ut salvaret generationem; quia ut bene ad longum habet 

 videri in duodecimo Metapbysicorum textu commenti tertii et decimoctavo, cura videmus Ch.24 verso 

 Socratem generari mortuo patre, tunc quaerebat a quo generatili- Socrates. Non enim a 

 patre, quia il le non est: nibil enim agit nisi ut est in actu; non a virtute seminali, 

 quia est imperfecta; nibil autem agit ultra gradum proprium; quare oportet recurrere 

 ad ideam quae est vere agens, Quod si boc est veruni de genitis per propagatio- 

 nem, idem erit de genitis per putrefactionem. S-imiliter est dicendum de inanimatis. 

 Secunda ratio Platonis ad ponendum ideas fuit ex parte scientiae et modi intelligendi: 

 nam aliquando intelligimus naturam bominis in se esse risibilem, et ita quia, ut ma- 

 nifestum est, possumus intelligere bominem in universale absque intellectione singu- 

 larium. Ista ergo inteilectio aut est vera, aut falsa. Non falsa, esset enim inconve- 

 niens intellectus ficticie operali; ergo est vera; ergo aliquid correspondet ei in re. 

 Non singularia; ergo ideae. Ratione etiam scientiae, quum scientia differt ab opinione: 

 quia opinio, ut singularium et contingentium, non potest esse scientia, sed tantum 

 opinio; ergo alicuius perpetui erit scientia, et talis est idea secundum universale: 

 ergo. Hanc opinionem damnat Aristoteles primo et septimo Metapbysicorum: primo 

 quum destruit generationem univocam; mm ideae sunt aeternae, singularia vero 



