— 429 — 



esset una chimera. Sed ista opinio iudicio meo vult quod sit una natura communis 

 verbigratia hominis, quod sit in re, et eadem in me, et quod sit composita ex ma- 

 teria et forma, et quod sit in diversis locis. Haec mihi videtur una fatuitas. 

 Unde videtur mihi quod isti fuerunt astricti propter aliqua argumenta ad incurren- 

 dum in hunc manifestissimum errorem, et quod dixerunt hanc opinionem ore, corde 

 vero nescio quo modo potuerunt hoc affirmare: et isti mihi videutur similes Zenoni 

 qui patiebatur infinita tormenta, et videbat unum motum causari, et propter quan- 

 dam ratiunculam negabat motum esse. Secundo, quando generatur aliquid singulare, eh. 26 recto 

 quomodo hoc singulare ingreditur hanc naturam compositam ex materia et forma? 

 Tertio, universale debet praedicari de suis singularibus, praedicatione dicente hoc 

 est hoc; sed universale reale est realiter distinctum a singulare per se; ergo non 

 poterit de singulari praedicari praedicatione dicente hoc est hoc; ergo si natura homi- 

 nis est de essentia Socratis, quomodo poterimus concedere naturam hominis esse aeter- 

 nam, quum natura Socratis erit corruptibilis? Dices hanc naturam non esse corruptibilem 

 per se sed per accidens; saltem habebo quod haec natura erit corruptibilis vel per se 

 vel per accidens. De hoc nihil ad me. Quarto, intelligendo formam et materiam Socratis 

 videtur mihi quod perfecte Socratem intelligam absque consideratione illius naturae, 

 quam nescio si sit una tunica sicut in rege. Quinto, universale est quid distinctum 

 realiter a re reali; ergo Deus poterit tacere universale et singulare distiucta reali- 

 ter. Ideo dimitto hanc fatuitatem expressam. 



Tertia opinio est Scoti in hac materia, sicut narratili' ab ipso secundo Senten- 

 tiarum et septimo Metaphysicorum, quaestione propria, quae tres habet considerationes; 

 quarum prima est ista, quod universale est natura communis realis apta nata esse in 

 pluribus seclusa operatione intellectus; et in hoc convenit cum secunda opinione. 

 Quae consideratio sic probatur: si non esset vera ista consideralo, sequeretur quod 

 intellectus sua prima apprehensione falsa intelligeret; quod probatur quia si ex parte 

 rei non esset nisi singulare, intellectus semper intelligeret singulare in quantum 

 universale: ista autern intellectio esset falsa. Antecedens probatur quia obiectum intel- 

 lectus est universale et non singulare; si ergo obiicitur singulare, intellegitur ut uni- 

 versale, et sic apprehendet semper singulare sub opposito actu, et per accidens; et si 

 intellectus errabit in sua prima apprehensione, errabit etiam in aliis intellectionibus, ^ 

 quum aliae a prima dependent; et si haec prima est falsa, aliae quoque falsae sunt, nisi 

 per accidens sint verae; sicut ex falsis veruni concluditur. Secundo, obiectum alicuius 

 potentiae semper praecedit operationem illius potentiae; sed universale est obiectum 

 intellectus; ergo quamlibet intellectionem praecedit universale: ergo Tertio, obie- 

 ctum alicuius potentiae praecedit operationem illius potentiae: sed universale est obie- 

 ctum sensus, ergo universale est ens reale nullo modo spirituale. Anterior est evidens; 

 brevior probatur; quum aut obiectum sensus est universale aut singulare: non 

 singulare, quia dicas tu quod obiectum sensus, ut puta visus, sit hic color: contra 

 obiectum alicuis potentiae movet illam potentiam; sed sensus visus potest moveri 

 ab alio colore, quam ab isto; ergo iste color non est obiectum adaequatum visus. 



(') Qui manca la transizione dall' argomentazione precedente, fondata sul supposto dell'univer- 

 sale come obbietto dell'intelletto, alla seguente che pone la tesi dell'universale come obbietto del senso. 



