— 430 — 



Et sicut dietimi est de uno, ita dicatur de aliis; quare relinquitur quod obiectum 

 adaequatum sensus sive potentiae senùtivae est universale. Ergo universale est ens 

 reale et non spirituale. Quarto, scientia est rei realis; non enim determinamus risi- 

 bilitatem inesse conceptibus, sed determinamus hoc praedicatum reale, scilicet risibi- 

 litatem inesse homini per se *primo : et similiter definimus res et non conceptus. 

 Quaero ergo aut ista res realis, verbigratia risibilitas, insit per se primo singu- 

 lari hominis aut universali naturae hominis. Non primum, quia tantum iste homo 

 esset risibilis: ergo haec risibilitas inest per se primo universali naturae hominis, 

 et sic est ens reale sicut dictum est. Ergo universale est illa natura communis realis. 

 Quinto, in omni genere est unum quoddam hanquam me tram et mensura aliorum 

 in eo genere, sicut in genere colorum est albedo; sed mensura entis realis est realis, 



Ch. 27 recto quia mensuratum reale est a mensura reali. Quaero ergo: aut ista mensura est hoc 



singulare, verbigratia et quia hoc singulare est corruptibile, talis ergo 



mensura erit corruptibilis; ergo universale reale erit hoc tale quod est mensura. Sexto, 

 contrarietas quae cadit inter contraria est realis; sed calidum non contrariatur frigido 

 per hanc frigidiiatem vel caliditatem particularem, quum etiam alia caliditas et frigi- 

 ditas sunt contraria; ergo contrariontur per calidum, et sic in universali; dabitur ergo 

 universale reale. Septimo, comparo eadem inter species et inter genera, sicut dicit 

 Aristoteles septimo Metaphysicorum et septimo Physicorum: sed in conceptibus specificis 

 potest cadere comparatio; ergo Aristoteles per genera et species intelligit universalia rea- 

 lia, aliter dictum eius esset falsimi; ergo. Similitudo fundatur super qualitate, et non su- 

 per qualitate secundum numerimi sed secundum speciem in universali; sed qualitates 

 multae supra quibus fundantur similitudines sunt res; ergo universalia erunt entia 

 realia. Octavo, si non darentur universalia realia, sequeretur quod omnia entia realia 

 inter se solo numero differrent. Consequens est falsum et impossibile; ergo et antece- 

 dens. Consequentia probatur; quia differentia est ens reale: sed per se nihil est reale 

 nisi singulare; ergo omuis differentia erit singularis; quare nulla erit specifica; sed quae 

 differunt, tantum per differentiam differunt; ergo omnia quae differunt, tantum secundum 

 numerum differunt. Consequentis impossibilitas patet, quia omnia aequaliter differunt. 

 Stante ergo hac prima consideratione, ponitur secunda consideratio per quam discrepat 

 Scotus a Buridano quae talis est: Universalia realia non sunt realiter distincta a 

 singularibus: probatur, nam quae sunt realiter distincta, possunt ad invicem separari; 

 sed per se universale reale est distinctum a singularibus; ergo singularia possunt esse 

 absque eorum natura universali. Secundo, si sic esset ut isti volunt, universale non 



Ch.27 verso posset praedicari de pluribus praedicatione dicente hoc est hoc. Tertia consideratio: uni- 

 versalia distinguuntur a singularibus ex natura rei; probatur, quia si non distinguerentur 

 ex natura rei, sequeretur quod praedicata contradictoria praedicarentur de eodem; nam 

 incorruptibilitas praedicatur de universali, corruptibilitas de singulari. Ista opimo licet 

 sit doctissimi viri, tamen mihi videtur esse falsa, et primo contra primas consequentias 

 arguo unico argumento, quod facit Thomas in libello De ente et essentia: prima enim 

 consideratio fuit quod secluso omni opere intellectus datur una natura communis apta esse 

 in pluribus; sed contra dicit Thomas: aut ista natura communis apta nata esse in pluri- 

 bus est ens reale, aut intentionale scilicet per opus intellectus. Si secundum, habeo inten- 

 timi; si primum, ergo omne praedicatum attributum speciei, vel ei attribuitur per se, 



