— 435 — 



Ad argumenta Scoti prò tertia opinione, et ad primum patet responsio per ea quae 

 dieta sunt. Ad secundum dicitur quod duplex est obiectum, motivum scilicet et termi- 

 nativum; obiectum intellectus est pbantasma, te; minati virai vero est illud qued terminai 

 operationem intellectus, et illud est universale; ideo ad argumentum dicitur quod ante- 

 rior debet mtelligi de obiecto motivo, aliter non esset vera; necesse est enim intelli- 

 gentem phantasmata speculari; brevior vero est falsa, quum universale non movet intel- 

 lectum, sed terminat eum. Ad tertium dico quod sensus aliter sentit omne sensibile; 

 non tamen sensus sentit sensibile in universali, quum obiectum sensus est individuum 

 sensibile indifferens. Nam sensus non magis se ad hoc sensibile limitat quam ad illud, 

 quum ambo sensibilia aequaliter sentit, et hoc individuum indifferens ab Alberto dicitur 

 individuum vagum. 



Sed dices : quae differentia est inter particulare intellectum indifferenter sub 

 universali conceptu, et individuum indifferens, quod est obiectum sensus, cum ambo 

 indifferenter se habeant respectu suae potentiae? 



Ad hoc dicitur quod particulare indifferens sub universali. conceptum abstrahit ab Ch.3l verso 

 hic et nunc et ab omnibus conditionibus individualibus, particulare vero indifferens, 

 quod vagum dicitur, abstrahit a determinatione huius vel illius individui. 



Ad quartum dico quod scientia est rei realis consideratae tamen in universali, nec 

 me volo intromittere in ratione Nominalium, sed volo dare responsionem Thomae quam 

 bene notetis; et accipiamus exemplum usitatum in via peripatetica: scientia mathe- 

 matica est scientia realis, et tamen est de quantitatibus immersis materiae sensibili. 

 Ubi notimi, quod obiectum mathematicae duo includit, unum quod est quantitas, aliud 

 quod abstrahitur a materia; quoad primum est realis, quoad secundum est intentio rea- 

 lis, quod enim quantitas abstrahatur a materia sensibili habetur per opus intellectus; si 

 i gitui' mathematicae sumantur quantum ad obiectum intellectus sunt reales; trianguli 

 enim et aliae figurae sunt reales. Quod si quantum ad modum considerandi ipsam 

 quantitatem considerentur, sunt intentionales; et est id quod dicit Thomas quod est 

 idem considerare id de quo est scientia, et est realis; et modum considerando et sic 

 est rationalis; consideratur enim sub conceptu universali, quia aliter de eo non esset 

 scientia; hoc autem est per intellectum. Similiter dicendum est quod scientia non potest 

 esse de Socrate et Platone in suo esse singolari. Ideo intellectus abstrahit speciem sive 

 conceptum universalem ab illis, de quo deinde est scientia, et quoad hoc ipsa scientia 

 dependet ab operatione intellectus; et sic scientia illa quoad modum considerandi est 

 ens rationis; quo vero ad rem consideratane, erit realis. Et cum dicis: scientiae dicuntur 

 reales; dico quod sufficit quod sit realis quoad rem consideratami, etsi quantum ad Ch. 32 recto 

 modum abstrahendi sit per opus intellectus; et volo ut sciatis quod Thomas adorasset 

 Averroem nisi fuisset infìdelis, qui quidem dixit quod defìmtiones sunt rerum sìngula- 

 rium; quando ergo dicis: sequeretur quod quaelibet scientia esset ens rationis; mentiris, 



quia scientia dicitur realis non a modo considerandi, quia sic aequaliter 



esset rationis, sed a re considerata; sic in proposito dico quod quando dicitur defi- 

 nitio non primo competit singulari, et quod quando dicitur homo est rationalis, non 

 dicitur ista esse praedicatio realis. 



Similiter nec ista: homo est primo risibilis; sed sunt rationes depencìcntes 

 nempe ab ipso intellectu, quod probatur; quia si illa esset praedicatio realis, vel esset 



