— 442 — 



In oppositum est Aristoteles qui eam ponit, et omnes exponentes eam approbant, 

 et non adduco aliarn rationem, nisi probationem Aristotelis, qui cum divisisset ens in 

 substantiam et accidens, assumpsit quod anima est substantia; et cum substantia sit 

 triplex, scilicet materia, forma, et compositum, assumpsit quod anima est forma; et 

 cum porfectio sit duplex, prima et secunda, probavit quod anima est prima perfectio 

 et quod est actus corporis, et tandem in textu septimo conclusit totam definitionem 

 animae. Solum restat solvere argumentum. 



Ad primum: cum dicitur quod anima non est substantia, quia non per se stat, di- 

 missis aliorum nugis,et maxime Gregorii Ariminiensis in principio Sententiarum quod te- 

 net Deum esse in praedicamento; dico quod nec forma, nec materia est in praedicamento, 

 quia solum composita sunt in praedicamento; et quod substantia divisa superius est 

 analoga non praedicabilis; tunc dico quod argumentum peccat per fallaciam aequationis, 

 Ch. 50 recto quia cum Aristoteles dixit quod proprium est substantiae in subiecto non esse, intelligitur 

 de substantia praedicabili eo modo quo anima est substantia; similiter dicitur quando 

 arguitur quod substantia substat accidentibus. Ad secundum principale quando dicitur 

 quod anima non est actus primus quia eam alii actus praecedunt in materia, in qua ha- 

 bet recipi, hoc argumentum est difficile et magnani erigit dubitationem quae talis est. 



Utrum aliquid accidens praecedat formam substantialem in materia. 



Ch. 55 verso . .• . . . V: .. . 



Tunc ergo ad argumentum principale dicitur: cum dicitur alii actus praece- 

 dunt, ergo etc. dico quod non dicitur anima actus primus, quia nullus praecedat eam 

 in materia , imo multi praecedunt eam vel secundum esse , vel secundum intelle- 

 ctum; sed ponitur primus ad differentiam secundi actus, sive modo sit operatio, sive 

 anima operans actu, et sic peccat per fallaciam argumentationis. De ilio autem arti - 

 culo quo dicitur quod anima advenit enti in actu, corpori, pertractabimus in tertio 

 verbo «corporis». Sed ulterius arguebatur quomodo anima est actus primus, quod si di- 



„ citur actus primus quia ab ea non provenit operatio, quae est apta nata provenire, 



Ch. 56 recto .. . . 



sequeretur quod cum sentirem m me, non esset (') actus primus; unde Themistius di- 



cebat: cavendum est ne vigilemus, quia proderemus actum primum. Pro hoc argumento 

 notanda est discordia in definiendo actum primum et secundum. Latini volunt quod 

 forma sit actus primus, operatio vero secundus. Si ergo sic defìnimus, secundum argu- 

 mentum nihil valet; non enim probaret animam non esse animam actu operantem , 

 sed non esse ipsam operationem. Sed tamen Themistius, Alexauder, Averroes et Ari- 

 stoteles videntur velie quod actus primus sit forma, a qua non provenit operatio apta 

 provenire, actus vero secundus est forma a qua provenit operatio; sed quomodo- 

 cumque intelligatur non est magna difficultas. Nam ipsi dicunt quod debet intelligi 

 disiunctive, scilicet quod in aliqua anima est actus primus et in aliqua actus secundus; 

 in quibus non est actus operans est actus primus; non facit autem mentionem de actu 

 secundo , quia non est dubium , quod quando anima est operans in aliquo, quod ibi 

 sit actus primus; bene est dubium quando non est operans, an sit actus primus cum 

 appareat mortuus. 



(!) Probabilmente è sottinteso: amplius. 



