— 444 — 



quod cognoscitur ex diversitate responsionum. Thomistae digladiantur inter se in hoc. 

 Aliqui dant unam responsionem, alii aliam. Gregorius dat aliam in secundo Sententia- 

 rum distinzione decimasexta, quaestione secunda. Dicam ego quod mihi magis placet. 

 Videtur mihi primo quod Scotus et sequaces habeant contra se easdem angustias 

 quas habet Thomas, quia si bos interficiatur gladio, frigiditate et quomodocumqae 

 moriaiur, semper est idem bos; modo est difficile videre quomodo per solum motum 

 localem possit corrumpi bos. Unde reflectitur argumentum contra ipsum. Dicebat ipse 

 quomodo per solum motum localem potest generari bos nulla praecedente alteratione; 

 ergo sicut omnes generationes praecedit alteratio, ita et omnes corruptiones; et sicut 

 est inconveniens de uno, ita est de alio. Tunc refìecto contra te hoc idem argumen- 

 tum. Si bos corrumpitur gladio, frigiditate, illa forma substantialis corrumpitur et 

 est idem effectus numero ; ergo a diversis secundum speciem potest provenire idem 

 Ch. 64 verso effectus numero. 



Ch. 65 verso Dices et subtilius: hoc non videtur verum de effectu positivo, sed bene de privativo; 



quomodo enim est possibile quod per solum gladium generetur forma cordis et epatis, 

 et cadaveris, et tot et tanta membra? Hoc argumentum dixi esse fortissimum, licet 

 apud me non concludat; nara sumo dictum Aristotelis in secundo De generatione, ubi 

 dicitur quod terra potest generare ignem, aerem , et alia multa: si enim terra agat 

 in aerem per siceitatem nec non per caliditatem, tunc generabitur ignis qui est ca- 

 liclus et siccus; similiter si agat in aerem per frigiditatem, tunc generabitur aqua, 

 quae est frigida et humida. Ecce quomodo est possibile quod idem agens secundum 

 speciem causet effectus diversos secundum speciem, et quod idem effectus secundum 

 speciem proveniat a diversis secundum speciem. Hoc autem, ut dicit Aristoteles, pro- 

 venit ex dispositione, et quorsum hoc dico? quod non. solum effectus privativus sed etiam 

 positivus potest a diversis causis secundum speciem causari, et idem agens secundum 

 speciem potest diversos effectus producere. Quare patet quod non inconvenit quod per 

 frigidum generetur cadaver et per humidum et calidum, sic et in aliis; quare quando 

 caliditas agit in hominem, cum hoc subiectum sit maxime dispositum prò forma ca- 

 daveris, ideo non est mirum si ex eo generetur cadaver. Similiter humiditas agens in 

 hominem generat cadaver, similiter et siccitas, et gladius et talia; non ergo est mi- 

 rum; quia tale subiectum est dispositum prò forma cadaveris. Unde si hoc est incon- 

 veniens erit destruere processum Aristotelis in secundo De generatione, ut supra di- 

 ctum est; et si argumentum Scoti concluderei, esset etiam contra Aristotelem. Eespon- 

 sio ergo stat in hoc quod non inconvenit, imo est necessarium ratione dispositionis 

 passi, eundem effectum produci a diversis causis; et haec est nostra responsio a nullo 

 accepta, imo idem effectus positivus potest a diversis causis provenire, ut dolor pro- 

 venit a calido, frigido, bumido, sicco et tamen dolor est quid positivum, quia est tri- 

 stis sensatio, sed .instabilis. 



Ch. 66 recto ' 



Ch. 70 verso Utrum omnis anima sit divisibilis. 



Alia quaestio est utrum omnis anima dicatur esse divisibilis; et ne in aequivoco 

 laboremus, non est senno noster de divisione secundum speciem; quia hoc modo sunt 



