— 445 — 



di visibiles (animae), quum non snnt eiusdem speciei; nec est intentio nostra loqni 

 ut rum sit divisibilis in partes eo modo quo compobitum dividitur in materiam et for- 

 mam, nec de divisione quae est in partes essentiales, quia in tertio huius de hoc vide- 

 bitur: sed sermo est de divisione per accidens sicut ad divisionern corporis in quo est. 



De qua Aristoteles quinto Metaphysieórum capite « de quanto » locutus est, nec 

 loquor utrum anima sit divi?ibilis per se, quia hoc modo nih.il est divisibile praeter 

 quantitatem, ut dicitur in primo Physicorum textu commenti septimi, ubi dicitur quod 

 omne quod est divisibile, ratione quantitatis est divisibile; ipsa autem quantitas per 

 se est divisibilis. Et notamus propter sophistas quod non sumo hic « per se » in primo 

 vel in secundo modo, sed in tertio, idest per se solitarie; sic intelligendo, substantia 

 est per se indivisibilis, idest solitane sumpta et considerata seclusa quantitate. Sed 

 disputatio nostra est utrum quaelibet anima sit divisibilis per accidens sic, quod ipsa 

 extensa ad extensionem corporis dividàtur ad eius divisionern; et sermo est de ani- 

 mabus eductis de potentia materiae, quia auima intellectiva clarum est quod non est 

 divisibilis, dimissa opinione Platonis et Pythagorae, qui tenent omnem animam esse 

 iudivisibilem. In via peripatetica inverno tres opinioues famosas. Una opinio Thomae 

 in prima parte quaestionis 76 art. 8; et etiam Albertus est istius opinionis. Tunc haec 

 opinio dicit quod per se ec per accidens anima est indivisibilis: de par se est manifestimi, 

 et omnes concedunt cum sola quantitas sit per se divisibilis; quod autem et per accidens 

 sit indivisibilis, probant multis rationibus. Pro nunc duas tantum adducamus: prima est Ch. 71 recto 

 supponendo quod totum animai aut pianta informetur per animam, totum enim et 

 quaelibet pars est animata, quod non est nisi per praesentiam auimae. Non ergo di- 

 cunt isti est putandum, quod anima sit in una parte per essentiam ut in corde et 

 in aliis per virtutem, sed in toto per essentiam. Secundo isti accipiunt quod definitio 

 de anima sit vera, scilicet anima est actus corporis. Tunc dicit Thomas: sumamus pian- 

 tana; si enim de quo minus videtur inesse et inest, ergo de quo magis: clarum est 

 quod anima plantae est in tota pianta, et non tantum in parte. Impossibile autem 

 est quod aliquid extensum sit in pluribus partibus simul. Si ergo anima sit extensa, 

 non potest esse in pluribus ipsius; et ita dicatur de anima sensitiva liominis. Dicit 

 autem Thomas, si sit indivisibilis, quod potest esse praesens omnibus partibus cor- 

 poris, sicuti Deus qui praeest to ti universo. Hoc ergo est argumentum Thomae: anima 

 informat totam et quamlibet partem, et est actus corporis; ergo est indivisibilis, quia 

 si esset divisibilis non posset hoc facere. Hic etiam Albertus facit rationem multum 

 efficacem, quam assumpsit Petrus Mantuanus concivis meus in (scripto?) suo De primo 

 et ultimo instanti, credo capite secundo: ratio est ista, nisi anima esset indivisibi- 

 lis, non possemus salvare identitatem individui a principio usque ad finem. Proba- 

 tur quia homo a principio sui , quando erat embryo, erat digitalis quantitatis , et 

 nunc tantae, quod non potest esse nisi quia actuatus est, et materia est variata pro- 

 pter continuam resolutionem numidi ad renovationem novae materiae propter nutri- 

 mentum. Quomodo ergo si continue a principio usque ad finem uniatur materia, potest 

 esse idem numero? quia si anima est divisibilis ad divisionern materiae, cum continue 

 varietur materia, etiam et forma variabitur; et ita cum non remaneat eadem mate- 

 ria, nec eadem forma, nec erit idem individuum. Si autem ponatur anima indivisibilis, Ch.71 verso 

 remanet identitas individui, quia esse insequitur formam, et quia quando anima est in- 



