— 446 ~ 



divisibilis seraper vemanet eadem aliam induens et aliam mateiiam: ideo facit identi- 

 tatem in supposito; sicuti si esset vas perforatimi, in quo continuo nova aqua subin- 

 traret, et alia exiret, semper utique esset idem corpus, non existente tamen. eadem 

 aqua, quae tamen induit se in alias materias. Quae opinio multis displicuit volentibus 

 animas plantarum esse divisibiles; quae quidem multum assimilantur formis elemen- 

 torum, in tantum quod Plato in Timaeo non dignatus est eas vocare animas sed vo- 

 cavit naturas. Ulteiius autem isti volunt animas animalium esse indivisibiles et per 

 se et per accidens, et ratio est, nam videmus si aliquid animai pungatur in digito 

 pedis, statim sentit pimcturam per totum corpus, quod non potest esse nisi quia anima 

 est indivisibilis cuiquam parti corporis praesentis (sic). Si autem anima esset divisibi- 

 lis, quonam modo illa sensatio transiret tam cito a calce ad caput? et si sensatio fiat 

 per spiritum, qnomodo spiritus tam cito potest transire de uno loco ad alium, cum 

 tamen spiritus sit corpus? Aliis non placet haec opinio; sed volunt quod anima ani- 

 malium perfectorum sit indivisibilis, imperfectorum vero divisibilis; quam opinionem 

 insequitur Thomas in secundo Contra Gentiles capite septuagesimo secundo ('). Imper- 

 fecta vero quae densa (secta) vivunt, perfecta quae densa (secta)- non vivunt. Istam 

 opinionem probant, quia si densantur (secantur) talia animalia, ut anguillae, partes 

 densae (sectae) vivunt; per oppositum vero est in perfectis, quia ipsa habent animam 

 indivisibilem, prima vero divisibilem ( 2 ). 



Tertia opinio est, quae magis mihi videtur peripatetica, quae tenet quod quaeli- 

 bet anima praeter intellectivam est divisibilis, cum sit constituta in esse per subiectum, 

 educta de potentia eius. Quae opinio magis videtur sensata; et ratio prò hac opinione 

 est, quia si sunt formae eductae, prima facie denotare videntur quod sint extensae et 

 divisibiles, quia debent liabere conditiones materiae. Primum autem inhaerens mate- 

 riae, disponens eam prò eductione fovmaruin, est quantitas; ergo cum omne receptum 

 recipiatur secundum conditiones recipientis, ipsae formae erunt divisibiles et extensae. 



Pro hoc facit dictum Aristotelis tertio Coeli textu commenti septimi ubi probat 

 passiones et accidentia esse divisibilia, ex eo quod sunt in subiecto divisibili; quod 



(') Dicitur ergo lolum et secundum quanlilalem et secundum essenliae perfeclionem. Tolum 

 autem et partes, secundum quanlilalem dieta, formis non conveniunt nisi per accidens, scilicet in 

 quantum dividunlur divisione subjeclì quanlilalem habenlis; lolum autem vel pars, secundum per- 

 feclionem essenliae, invenilur in formis per se. De hac igilur lolalilale loquendo quae per se formis 

 compelit, in qualibet forma apparai quod est loia in loto et loia in qualibet parte ejus. Secus autem 

 est de totalitale quae per accidens allribuilur formis; sic enim non possumus dicere quod loia albedo 

 sit in qualibet parte. Si igilur est aliqua forma quae non dividatur divisione subjecli, sicut sunt ani- 

 mae animalium perfectorum, non erit opus dislinclione, cum eis non compelat nisi una lolalitas; sed 

 absolule dicendum est eam lolam esse in qualibet corporis parte — Sancii Thomae Contra Gentiles 

 Lib. II cap. 72. — Si avverta che quando le citazioni di san Tommaso non sono accompagnate 

 espressamente dal titolo Contra Gentiles o da altro titolo specificato, ma solo dal richiamo a Parti, 

 Questioni ed Articoli, si intendono riferite alla Somma Teologica dell' Angelico. 



( 2 ) Uno dei passi di Aristotele a cui si riferisce la questione qui trattata e che giustifica la cor- 

 rezione proposta allo sbaglio commesso dall'amanuense, alle parole densa e densantur, è: outw? ópw/y.sv 



. . . . crUf/.ftw.vov ini rùv ìvrÓuMV 'tv ro~t<; Sfx.TSy.voy.svoi^' v.aì yàp aìcrS'/KTiv sy.oCTspov twv f/.spùv EJjfl, 



■/.al yJvna-Dv t'Àv -/.utcÌ róno-/ capo 2 del libro II, paragrafo 8. Cf. capo 5 del libro I, ultimi paragrafi 

 del De Anima e Problemala, sezione IX, paragrafi 13-65 e G7 della edizione Didot. 



