— 450 — 



ergo potentiae aniniae sunt idem realiter quod anima, erunt idem inter se; quare potentia 

 auditiva erit visiva vel olfactiva erit tactiva, et sic de aliis. 



Alia est opinio buie ex toto contraria, quae tenet quod potentiae animae sint 

 idem realiter quod anima, et quod differant ab anima, et inter se sola ratione. Cuius 

 sententiae fuerunt Nominales, quorum primus est Gregorius in secundo Sententia- 

 rum, disputatone decimasexta, quaestione tertia, articulo primo; et habet tres rationes 

 principales, quarum prima est haec quae videtur efficacior: frustra fit per plura quod 

 fieri potest per pauciora et aeque bene. Sed omnia salvantur, ac si ponamus eas distingui 

 realiter ab illis; ergo. Anterior est clara; brevior probatur, quia non aliqua ratio neque 

 auctoritas est quae cogat ad hoc, ut patebit in ratione ad obiecta. Secunda ratio: 

 si anima et suae potentiae differrent realiter, itaque potentia sit accidens; cum omne 

 accidens sit in subiecto, ergo ista potentia erit in anima sicut in subiecto. Vel ergo 

 erit in ea mediante aliqua potentia, vel non; si non, ergo anima poterit ex se sola 

 aliquid accidens recipere, quare poterit recipere actum sine potentia intermedia. Si 

 primum, quaero de illa potentia, et ita vel procedetur in infinitum, vel erit deve- 

 nire ad aliquam potentiam quam anima ex se sola recipiat; quia anima ex se sola 

 poterit aliquid accidens recipere; quare erit standum in primo, scilicet quod anima 

 ex se sola possit facere suam operationem; quando enim debemus resecare, melius est 

 resecare in principio, quam in fine ex secundo huius textu commenti centesimi trigesi- 

 misexti. Tertium argumentum: materia prima non differt a sua potentia; ergo nec 

 anima. Et confirmatur quod caliditas agit non mediante aliqua potentia intermedia; 

 quare videtur esse dicendum idem de anima, quod ipsa faciat suas operationes debitas 

 sine potentia intermedia. 

 Ch. 75 recto Tertia est opinio Scoti, quae est media inter ista, quae opinio constat ex dua- 



bus conditionibus. Prima conditio est, in qua convenit cum nominalibus, quod anima 

 est idem realiter cum suis potentiis ; quod probant quia eorum quae sunt abso- 

 luta, Deus potest creare unum sine altero, et quorum unum non sit pars alterius. 

 Notamus: dicitur absolutum quod de relativis est impossibile, ut de patre et filio; et 

 notamus: dicitur « quorum unum non erit pars alterius », quia Deus non potest causare 

 compositum sine materia; et hoc quia materia est pars illius: potentia autem animae 

 non est pars animae, aut relativum, sed absolutum. Sed dices: non potest facere poten- 

 tiam sine anima; ergo sunt idem .realiter; nec etiam potest creare animam sine 

 potentia; quod probatur, quia si Deus crearet animam nutriti vam, certum est quod 

 nutriret, cum sit nutritiva; ergo haberet potentiam nutriendi. Item istae potentiae sunt 

 sicuri propriae passiones, quae non possunt esse sine subiecto proprio. Secunda con- 

 ditio est, in qua differt a Gregorio, quod potentiae differunt ab anima non tantum 

 ratione, sed ex natura rei; quod probatur, quia illa quae secluso omni opere intel- 

 lectus babent diversas denominationes, non sunt distincta sola ratione; anima autem 

 et suae potentiae se habent hoc modo; ergo sunt distincta ex natura rei. Anterior est; 

 manifesta, et brevior probatur, quia secluso opere intellectus, adhuc anima est una 

 potentiae autem plures. Item anima est causa suarum operationum; ergo sunt distin- 

 ctae plusquam ratione. Sed dices quae harum opinionum est melior? Dico quod quae- 

 libet potest sustineri, et de hoc ego nescio determinatala veritatem, multa enim sunt 

 problemata quae omnino non habent de se veritatem determinatam, ut numerus 



