— 453 — 



Ad ultimum quod una est anima, et multae potentiae: dicitur quod potentia - 

 dioit duo : subiectum et terminum; ratione termini sunt plures potentiae, sicut poten- 

 tia visiva est alia ab auditiva, ratione coloris et soni, respectu autem animae et subiecti 

 sui sunt idem, sicut in deo iustitia et misericordia realiter sunt idem, in ratione tamen 

 termini sunt diversa. Ad alterimi quod potentia visiva esset in pede, dico quod in pede 

 est potentia visiva, in potentia remota, ex eo quod anima non videt nisi mediante or- 

 gano debito quod est oculus. Ultra enim animam, ad sensationem causandam requiritur 

 debitum corpus quod habeat adiuvare animam in tali sensatione ferenda; et si dicitur: 

 cum potentia visiva sit in pede in potentia, ergo aliquando reducitur ad actum et 

 aliquando pes videre poterit : dico quod non inconvenit aliquam potentiam remotam 

 numquam reduci ad actum. Ad ultimum quod istae potentiae essent idem inter se, 

 dico quod sunt idem in potentia remota, non propinqua. 



Quomodo potentiae ab anima fluant. 



Viso hoc restat videre quomodo et quo ordine potentiae animae fluant ab anima, 

 et quomodo sit possibile tot potentias fluere ab essentia animae; cum tamen sit communis 

 regula quod ab uno non provenit nisi unum. Thomas ibi in quaestione sexta, arti- 

 culo quarto et septimo, dicit quod duplex est ordo, scilicet perfectionis, et originis. 

 Secundum primum ordinem, potentiae intellectivae sunt priores sensitivis, sensitivae nutri- 

 tivis; secundum vero secundum ordinem, e contra se habent, quod enim est in perfectione 

 nobilius, in via generationis est posterius, et sic potentiae nutritivae erunt priores 

 sensitivis, et sensitivae intellectivis, quae sunt intellectus et voluntas. Sed quaenam 

 sit nobilior potentia an intellectus vel voluntas. Moderni theologi ut Aegidius et Scotus 

 tenent quod voluntas sit nobilior, et hoc quia magis unimur Deo per actum volun- 

 tatis, qui est amare, quam per intelligere, quod est actus intellectus; secundum tamen 

 Aristotelem et Platonem et theologos antiquiores, et etiam secundum Thomam intel- 

 lectus est nobilior voluntate. Habetis ergo quomodo ab anima quae est una, possunt 

 plura provenire ordine qnodam, prius enim via originis producit potentias nutritivas, 

 postea sensitivas, demum intellectivas. 



Post textum quinquagesimum, Pomponacius movet multa dubia; primum quia in eh. 79 recto 

 vigesimosecundo et trigesimotertio textus, dictum est quod operationes suntnotiores poten- 

 tiis, et obiecta operationibus: idem vult in « De somno et vigilia »;,ideo quaeiitur utrum 

 hoc sit verum, utrum scilicet potentiae distinguantur per actus et actus per obiecta. Nec 

 sermo noster est de potentia obiectiva aut respectiva, sed de potentia quae est de 

 secunda specie qualitatis; nec est sermo de distinctione essenliali, sed de extrinseca, hoc 

 enim non est possibile nec imaginabile, quia actus non sunt intrinseci potentiis, 

 nec obiecta actibus. Sed dices: propter quid differunt intrinsece? dico quod differunt 

 per suas differentias; et quia istae differentiae non sunt notae, ideo Aristoteles non 

 facit mentionem de hoc, et quia hoc est clarum, quia omnia differunt per suas diffe- 

 entias; sermo ergo non est de differentia intrinseca. In hac quaestione ponam quatuor 

 articulos; primus erit de distinctione numerali, sccundus de distinctione specifica, 

 tertius de generica; in quarto dicetur quid senserit Aristotiles de omnibus Iris articulis 

 et alii de quarto tantum loquuntur. 



