— 455 — 



obiectutn primo visùm actu, et sunt plura in potentia; sicut si videam dormirci, tota 

 domus est unum obiectum primo visum in actu; partes vero visae sunt in potentia, 

 et sicut obiectum est unum actu, ita visio est una in actu. Unde si audiamus harmoniam, 

 in harmonia est grave et acutum, et tamen tota harmonia est unum primo auditun in actu, 

 plures in potentia, sicut lapides in domo; et ita ego concilio Scotum et Thomam, quia 

 quando Scotus dicit quod sunt plures operationes, si plura sunt obiecta ut de duabus 

 albedinibus; dico quod sunt duo obiecta in potentia, et aggregatimi est unum obiectum 

 numero in actu; et ita si sunt plura obiecta totalia secundum actum, sunt plures 

 operationes actu; et si est unum obiectum totale in actu, uti de tota domo, est etiam 

 una operatio. 



Restat modo videre de operatione et potentia; et primo utrum valeat «sunt plures 

 operationes numero, ergo potentiae numero». Hoc modo clarum est quod non videtur 

 valere, nec valet quia eadem potentia est visiva omnium colorum, quae potest habere 

 cliversas operationes numero distinctas, successive tamen; nec e contra valet : est una 

 potentia, ergo una operatio numero: patet hoc de bis quae sunt ab una potentia in 

 diversis temporibus. Numquid vero valeat: si sint duae operationes numero differentes 

 in eodem tempore, sint etiam diversae potentiae? Kespondeo quod non valet argumentum; 

 potest enim una operatio vel potentia simul habere duas operationes. De activis 

 hoc est clarum, idem enim sol simul calefacit me et te; et istae operationes sunt 

 distinctae quia istae calefactiones sunt in me et te; motus enim est in moto; in pas- 

 sivis esset forte hoc modo etiam verum saltem in actione spirituali ut dicit Scotus. 



Utrum ex unitale specifica obiecti liceat inferre unitatem specificam actus. 



Secundus articulus est: utrum ex unitate specifica obiecti liceat inferre unitatem 

 specificam actus; et ex diversitate specifica obiecti liceat inferre diversitatem actus 

 specificam. Eodem modo quaeritur de operationibus; et primo videndum est de obiecto 

 et operatione. Utrum, si obiectum sit unum specie, et operatio sit una specie. Primo 

 in passi vis hoc non videtur verum; nam potentia visiva canis diffevt specie a potentia 

 visiva hominis, et tamen obiectum quod est color est unum specie. Deinde in activis 

 dictant hoc modo: si enim homo comedat carnes vitulinas et etiam canis, obiectum 

 est unum specie, scilicet caro vituli; et tamen potentia non est eadem simpliciter. 

 Sed forte dices ad hoc, quod istud obiectum non est idem formaliter, sed solum mate- 

 rialiter; et non propinquum obiectum, sed remotum. Sed esto hoc; ego quaero, si homo 

 ab homine et a cane videatur, utrum hae visiones sint idem, cum obiectum sit idem 

 specie, imo idem numero. Multi tenent quod sint distinctae specie, sicut istae poten- 

 tiae, ut est Thomas, sicut etsi duae intelligentiae intelligant Deum, istae duae intelli- 

 gentiae differunt, et tamen obiectum est unum. Alii tenent, ut Apollinaris, quod 

 istae potentiae in cane et in homine sunt eiusdem speciei, de quo infra dicam. 



Diceret ergo aliquis, secundum primam opinionem, quod valeat: hoc obiectum est 

 unum specie, ergo operatio est una specie, stando in eodem homine, non in eodem ani- 

 mali; sed hoc non videtur verum quod sit ita: in eodem tempore oculus videret a, 

 et sensus, et phantasia, et cogitativa, et intellectiva potentia. Obiectum est unum specie, 

 et unus est homo: et tamen istae operationes differunt specie. Quis diceret has omnes 

 operationes sensus scilicet et intellectus esse easdem specie? et ideo videtur mihi ad 



