— 457 — 



ut pitta color, producit speciem sensibilem, quod producit in virtute imius • intel- 

 ligentiae appropriatae ad hoc, quae ducit de potentia sensibilibus actu sensibilia; 

 sicut ponitur etiam de intellectu, quam intelligentiam ali qui dixerunt esse Deura, 

 qui est idem quod intellectus agens, et prò quanto facit de potentia intelligentis actu 

 intelligenda, dicitur intellectus agens; prò quanto vero facit de potentia sensibilis actu 

 sensibilia, dicitur sensus agens. 



Aliqui dixerunt quod bene intellectus agens est Deus, sed sensus agens est intel- 

 ligentia movens orbem lunae, et hoc quum sensatio est imperfectior intellectione, ideo 

 etiam requirit agens minus nobile. 



Alii dixerunt quod est una intelligentia assistens animalibus, ut anima, sicut intel- 

 lectus in bovem. Sed isti errant, si enim intelligunt quod ista intelligentia immediate Ch. 84 verso 

 concurrat ad sensati onem, errant in via Aristotelis qui tenet nullam intelligentiam 

 agere. Si vero intelligant mediate, non est ad propositum. Aliqui tenuerunt quod sit 

 una virtus quae sit in organo, et per illud organum agat producendo speciem, per 

 organum vero recipiat speciem ; sed hoc non videtur verum, quia ego quaero, quae 

 sit ista actio. Albertus videretur tenere quod omnis forma, ut forma est, agit spiri- 

 tualiter; ut vero in materia, realiter agit. 



Quae òpinio bene intellecta habet veritatem quum, ego puto, species sensibilis 

 alteret medium et agat in oculum. Sed tunc est dubitatio quum res imperfecta pro- 

 ducit rem perfectiorem se ; Thomas et Aegidius dicunt quod in virtute sùperiorum 

 agunt spiritualiter, ut vero sunt entia realia agunt realiter. Non tamen nego quod in 

 virtute corporum caelestium agant actione reali, sed hoc non est ita appropriate in 

 reali ut in spirituali. Quare non est mirandum obiectum producere species in virtute 

 sùperiorum, et hoc consonat dictis Aristotelis hic et in quinto De animalibus, ubi dicit 

 istas formas produci ab elementis in virtute sùperiorum; quod si ita est in prima 

 eoram perfectione, ita et in ultima; et si replicatur: pariter non dabitur intellectus 

 agens, quum ego dicam obiectum in virtute sùperiorum producere species intelligi- 

 biles; respondeo quod ex perfectione hominis est ut activum sit coniunctum passivo; 

 unde elementa quae sunt multa imperfecta non habent activum sui motus coniunctum 

 cum passivo, qualiter est in animalibus quae perfectiora sunt, et sic patet totum illud 

 quod dicis Averroes in ilio commento. 



Utrum species sensibilis et sensatio sinl idem realiter. Ch. 85 recto 



Altera dubitatio est, quia dictum est quod obiectum in virtute sùperiorum pro- 

 ducit speciem. Quaeritur modo utrum ad talem sensationem requiratur aliquid aite- 

 rum praeter organum et speciem; et hoc est quaerere utrum species sensibilis et sen- 

 satio sint idem realiter. Videtur primo quod non ; quia sicut est in intellectu, ita 

 est in sensu; sed ad creandam intellectionem in intellectu requiritur aliquid alterum 

 praeter intellectum et speciem intelligibilem; ergo ita est in sensu. Anterior patet per 

 convenientem similitudinem: brevior probabitur; quia in intellectu aliquando sunt 

 species, et tamen non est intellectio. Item aliquando in sensu est species sensibilis, 

 non tamen tunc sentimus; aliquando enim delata sub oculis non videmus, ut dicitur 

 in De sensu et sensato, nec tamen est credenJum tunc speciem non esse in sensu, 

 quum istae species agunt mere materialiter. Item tertio apparet hoc ex sententia 



Parte terza — Vol. III. 0 — Seeie 2. a 58 



