— 460 — 



ho rum sit. Ad quintum quando dicitur, quod sensibile esset perfectius sensu, Thomas 

 in loco dicto dicit, quod licet sensibile agat in sensum, non tamen est eo perfectius, quia 

 (liabet?) tam perfectiorem operationem, quam ipsum sensibile. Possumus nos dare duas 

 responsiones ad hoc; primo quod licet sensibile agat in sensum, non tamen est eo 

 nobilius, quum non agit in sensum in \irtute eius: sed in virtute superiorum. Altera 

 responsio est negando consequentiam: ad probationem, quando dicitur: « obiectum con- 

 currit active ad sensationem», dico quod sensatio, prout est cognitio, non dicit forma- 

 liter actionem aut passionem; et licet obiectum, in quantum agit, sit perfectius sensu, 

 qui patitur, non tamen absolute est perfectius, quia sensus sentit, obiectum autem non 

 sentit; quod autem sentit est perfectius eo quod non sentit, Ista ergo est opinio Thomae 

 non multum usitata; sed opinio Alberti est multum usitata, et qui vult eam tenere 

 potest ad obiecta faciliter respondere; sensus enim, ut nudus, concurrit passive ad sen- 

 sationem, ut informatus specie sensibili concurrit active; Similiter ad secundum dico 

 quod species concurrit effective, non principaliter sed dispositive. Opinio Joannis nullo 

 modo est vera. 



Utrum sensibilia communia comprehendantur ab omnibus sensibus. 



Kestat modo dubitare circa sensibilia communia; et primo quaeritur utrum sen- 

 sibilia communia comprehendantur ab omnibus sensibus. Averroes in commento sexage- 

 simoquarto, reprehendit Themistium dicentem ab omnibus sensibus comprehendi , et 

 dicit ipse quod tria eorum, motus quies et numerus ab omnibus compreheuduntur , 

 alia vero duo, scilicet magnitudo et figura, a visu tantum et a tactu. Dubitatur ergo, 

 primo utrum olfactus possit cognoscere magnitudinem; et videtur primo quod sic, quia 

 numerus percipitur ab auditu, et numerus causatur ex divisione continui; ergo si au- 

 ditus comprehendit numerum, videtur etiam quod comprehendat continuum, scilicet ma- 

 gnitudinem. Sed dices tu quod numerus qui sentitili- ab auditu, licet causetur ex di- 

 visione continui, non tamen causatur ex divisione magnitudinis; numerus enim qui 

 causatur ex divisione continui permanentis non sentitur ab auditu, sed bene numerus 

 qui causatur ex divisione continui successivi, ut puta motus, sentitur ab auditu; motus 

 enim est de numero contiuuorum, tertio Physicorum; sed centra tu dicis quod nu- 

 merus qui causatur ex divisione continui successivi sentitur ab auditu. Contra, quia si 

 (quis) sentit numerum, qui est ex divisione continui, hoc non est merito auditus, sed 

 est propter sensum interiorem, scilicet propter memorativam; unde si aliquis habe- 

 ret debilem memoriam, non posset sentire talem numerum, sed semper putaret tan- 

 tum esse unitatem. Sed dices quod bene auditus non cognoscit istum complexi- 

 ve; sed talis virtus est memorativa. Sed prò tanto dicitur sensibile comune, quia me- 

 morativa, mediante auditu, cognoscit talem numerum ; sed tunc est dubitatio, quo- 

 modo numerus per se sentitur. Ulterius etiam probo quod magnitudo per se com- 

 prehendatur ab auditu, quia auditus comprehendit differentias magnitudinis; ergo et 

 magnitudinem. Antecedens probatur, quia cognoscit utrum sonus veniat a dextris 

 vel a sinistris , ab ante vel a retro , a sursum vel deorsum; et si dicitur deci- 

 pere circa hoc, concedo; non tamen sequitur ut non cognoscat istas differentias. Con- 

 sequentia probatur, quia si cognoscit differentias magnitudinis, videtur conveniens 

 ut cognoscat magnitudinem. Item videtur implicare quod sit sensus et non cognoscat 



