— 477 — 



Utrum anima sit mortalis. Oh. 130 recto 



In textu octavo quaerit Pomponacius utrum anima sit mortalis, vel non; et primo 

 quaerendwn est utrum sit materialis ; si enim est materialis est mortalis, si est imma- 

 terialis est immortalis ; et primo arguo quod sit immortalis quia in hac parte arguii 

 Àristoteles; et cum duplex sit effectus animae intellectivae, silicet intelligere et velie, 

 ex utroque probabimus eius immortalitatera. Primo ex intelligere per rationem Aristo- 

 telis superius factam. Cum enim Àristoteles viderit animae operationem esse intelligere, 

 ex quo quandoque actu intelligimus, quandoque potentia, cum ista (non?) sit operatio 

 immanens, oportet quod intelligere in quodam pati consistat. Ulterius vidit quod cum 

 haec passio assimiletur sensationi, cum sensatio fiat per spiritualem receptionem, con- 

 cluditur quod intelligere non fiat per realem, sed spiritualem receptionem. Ex bis 

 conclusit quod si intelligit omnia mateiialia, recipiet species eorum spiritualiter, quare 

 rationabile videtur quod, cum esse materialiter impediat spirituale, quod intellectus 

 sit immaterialis ; unde tactus quia habet in se qualitates tangibiles, non bene omnes 

 percipit. Intellectus vero, quia perfecte habet recipere omnes formas materiales, cum 

 intelligat recipiendo, rationabile videtur quod non sit materialis, sed abstractus. Non 

 enim esse materiale et immateriale bene si compatiuntur insimul (sic), et nos diximus 

 non esse simile de materiali et immateriali, quia materiale impedit cognitionem; esse 

 vero spirituale et abstractum non impedit, imo auget cognitionem, et ideo immaterialia 

 possunt cognoscere materialia, et non e contra. Sed Averroes adducit aliam rationem: 

 quod si intellectus esset materialis non posset se cognoscere, quia cum intelligat, reci- 

 piendo reciperet (deciperet?), quare se raoveret; quod tamen est falsum (') in forma mate- 

 riali, quamvis in forma immateriali hoc non sit inconveniens. Unde Deus se cognoscit, et 

 aliae intelligentiae. Contra hoc tamen sunt adducta quaedam, quia etsi haec ratio eh. 130 verso 

 videatur concludere, non tamen cogit, quia nos vidimus tot et tanta fieri ab anima- 

 libus brutis, ut aliqua superent nos in iustitia, amore, et artificio, ut scribitur in 

 Commento de natura animalium. Unde et videtur quod se ipsa possent cognoscere ; 

 non igitur argumentum valet quod sit immaterialis ex hoc quod faciat ita perfectas 

 operationes, quia et alia animalia hoc faciunt. Etsi ratio haec sit ingeniosa, tamen in 

 ratione Àristotelis (non) continetur. Ad obiecta autem dicit Avicenna in primo Natura- 

 lium: esto quod bruta habeant tam perfectam operationem, et quod se cognoscant, quare 

 hoc concedit, tamen coguoscunt se, in quantum compositum illud, et non segregando se 

 a materia et a quantitate; et dicit hic Alexander, anima non rationalis (non) cognoscit 

 naturam suam distinguendo se a corpore, et a quantitate, quia anima rationabilis se 

 distincte cognoscit, anima vero brutorum non cognoscit (distincte), quia non est sepa- 

 rata a materia et quantitate, sed cognoscit se totum cognoscendo, et dicit ex hoc 

 apparere, eam non esse immatetialem quia non potest se segregare a materia. Ope- 

 ratio insequitur esse. Si ergo non potest se extra materiam cognoscere, non potest 

 esse extra materiam. 



Amplius non possumus dicere quod sit materialis quia universaliter cognoscit, quod 

 non posset esse si intellectus esset materialis et extensus, operatio enim insequitur esse ; 



(') Nel senso di causa di errore. 



