I 



— 480 — 



quod voluptas in amando Deiuii est in nobis parvo tempore, in Deo antem semper; haec 

 ergo est vera felicitas (per) intellectionem et unionem Dei, quamquam non potest haberi 

 nisi mens sit ab omni vitio purgata; quaero ergo an intellectus noster istam felicitatem 

 intelligat aut non; si non, quomodo ista esset felicitas si homo non cognosceret se esse 

 felicem? Si dicas quod intelligit, et per se anima aliquando non erit, quia est mor- 

 talis, ergo homo cognoscit se aliquando non esse; si sciat se quandoque non esse, quo- 

 modo erit felicitas ? quare opus erit concedere quod anima sit immaterialis et immor- 

 talis, quod omnes philosophi fatentur. 



Quinta ratio. Certum est quod si aliquod est animai quod peccet in complexione, 

 compositione et unitate vel infirmabitur vel morietur, ut dicunt medici : in simili dicit 

 Ch. 133 recto Aristoteles primo Politicorum, quod si sit aliqua civitas in qua non sit iustitia, quod 

 non potest multo tempore durare; cum ergo iniusti faciant aliquod malum, qui tamen 

 honorantur a multis imo ab omnibus, et etiam corpora eorum honorifice sepeliuntur 

 post mortem, quaero tum an Deus scit ista, an non; si non, quomodo est possibile hoc 

 quod omnium custos ista non sciat; si scit, vel punit istos vel non; non est intelligendum 

 quod non, quia esset iniustus, ergo punit; si sic, vel ergo in vita vel post mortem; 

 si in vita, hoc non videtur veruna quia isti multum honorantur in terris et quasi Dei 

 habentur; si post mortem, vel punitur corpus eorum vel anima, non corpus quia 

 videmus oppositum, quia corpus solemniter tumulatili'; si anima punietur, si esset 

 mortalis non posset puniri, quia non esset; si ergo debet anima puniri, necesse est 

 immortalerà esse. Quod si dicas virtutes esse praemium hominis virtuosi, vitium autem 

 esse damnum vitiosi et pravi dum sunt in vita, hoc nihil esset; tolleretur enim 

 omnis iustitia, quiasi aliquis res viderit aliquid malum fieri ab aliquo et eum non 

 puniret ex eo quod ex vitio quod habet esset punitus, iste rex iniustus haberetur. 

 Cum autem Deus sit maxime iustus debebit hoc facere. Unde et Aristoteles ubique 

 concessit omnia a Deo provenire. Istae rationes etiam contra Averroem procedunt 

 animarum pluralitatem negantem. Asserit enim omnes animas, scilicet rationales unam 

 tantum esse. 



Sextum argumentum est, quod si anima est mortalis nihil erit homine infelicius; 

 quod probatur quia felicitas hominis vel erit ante annos discretionis vel post; non ante, 

 quia nec prima movetur, intelligit autem aliquid aliud et facit sicut servus. Sed ista feli- 

 citas est post annos discretionis, est merito bonorum corporis; et hoc non; quia multa 

 Ch. 133 verso ammalia fortitudine, decore et talibus nos vincunt, et istud provenit merito naturae, et 

 non nostri. Item multae ex talibus rebus morimi tur. Vel ergo est propter bona fortunae ut 

 honor, divitiae, cognitio, et hoc non; imo ista impediunt nos a felicitate et aliqui illa 

 spreverunt. Ergo ista felicitas erit in bonis naturae; vel erit in moralibus, vel in spe- 

 culativis (virtutibus); non in primo tantum, quia illae non complent felicitatem, sed 

 sunt potius contrariae et sicut praeparatio ad felicitatem. Nec felicitas est in bonis intel- 

 lectivis, scilicet in scientiis speculativis. Aliqui enim sunt qui eas habent et tamen 

 non sunt felices. Consistit ergo felicitas in utrisque bonis intellectus, scilicet in 

 moralibus et in speculativis. Si ergo anima cognoscit se quando in felicitate est con- 

 stituta et per se ipsam sit mortalis, cognoscit se aliquando non fore et tunc trista- 

 bitur cognoscendo se morituram, taleque bonum perdituram ; tunc autem homo felix 

 non erit, nec prius etiam felix, Sicut ergo nunquam homo felix esse ex signo 



