— 482 — 



quia actus non potest a sua potentia liberari; anima autem est actus corporis, ergo 

 non potest a corpore separavi, quod patet ex eo quod actus et potentia sunt relativa; 

 posito autem uno correlativorum, ponitur et alterum, sicut posito patre necessario 

 ponitur fìlius. Si dices, ut dicit Averroes, quod Alexander peccat per fallaciam aequi- 

 vocationis, quum anima aequivoce dicitur de rationali et materiali, et quod ea quae 

 dicit Alexander sunt vera de materiali anima, rationalis vero anima est a corpore 

 separabilis, ut dicitur 2° huius, textu commenti 11; contra hoc subtiliter arguit Ale- 

 xander, quia quando anima non est in corpore, vel est substantia vel accidens ; non 

 est accidens, ut dat nobis prima cognitio, ut dicit Averroes secundo huius, textu com- 

 menti 2; ergo (est) substantia quae est per se stans.. Ex altera vero parte etiam corpus per 

 se stat; ergo ex anima et corpore per se actu existentibus unum fìet, quod est falsum 

 quia ex duobus entibus in actu non fi t unum, quia unum ab altero non dependet, 

 sed flt unum per accidens, sicut ex nauta et navi; ex quo patet quod homo non 



Ch. 135 recto erit quod est per suam formam, sed forma in eo erit sicut motor in mobili. Item si 

 anima potest esse sine corpore, quae est causa quod corpori uniatur ? Vel hoc est per 

 voluntatem, vel in potestate alterius; si primum, erit ista opinio Pythagorae et anicula- 

 rum; si secundum, quod (quum) ista unio fiat per primas qualitates, ergo anima materialis 

 erit, quia educitur de potentia materiae per istas qualitates, corrumpitur per motum 

 eorum, et hoc sensui apparet. Qui enim bene sunt complexionati bene addiscunt, unde 

 molles carne aptos mente, duros vero ineptos (esse) 2° huius, textu commenti 94. Insuper 

 quomodo hoc esse posset quod iret de corpore in corpus, nisi esset hoc per motum 

 localem; anima autem non movetur local'ter, quia non est corpus; quod si dicas, ut 

 tenet nostra fìdes, quod vadit ad paradisum, quomodo hoc fìt nisi per motum localem? 

 Insuper per quam viam vadit? Item si est separata, vel intelligit vel non; si non, esset 

 frustra, quia nihil est sine sua operatione; si dicas quod intelligit, quomodo hoc fìt 

 cum intelligere animae sine immaginatione non sit? 



Tertia ratio Alexandri: si anima est aeterna, immaterialis, aut est una velplures; 

 sed nec est una aut plures; ergo non est immaterialis: brevior probatur, quia si dicas 

 quod sit una, aut dat esse aut non; si non dat esse sicut Thomas, Albertus et multi 

 alii attribuunt Averroi, istud non est imaginabile quod sit una forma homini tantum 

 assistens, quare homo non intelligeret sed tantum cogitaret, quia ego per aliquid quod 

 non est pars mei (non) intelligo sed tantum cogito. Quod si dicas fabulam quam fingit 

 Gandavensis, quod homo, sumendo hominem prò aggregato ex corpore et intellectu 

 assistente, intelligit, non autem si sumatur prò corpore tantum; contra hoc arguit 

 Thomas et bene, quia hoc modo paries videret, quia aggregatum tale videt per partem 



Ch. 135 verso aliquam sui, scilicet per oculum, dato quod oculus videat parietem. Eodem autem modo 

 se habent phantasmata ad intellectum sicut colores parietis ad visum. Item aggrega- 

 tum ex curru et bove intelligeret. Ideo posteriores Averroistae melius dixerunt intel- 

 lectum dare esse, et hoc tangit Thomas in 2° Contra gentiles, ut infra dicemus. Sed 

 tunc si dat esse, ergo forma Platonis erit idem quod forma Socratis; est enim una 

 anima; si dicas eos differre per animam sensitivam, contra: quia per eam homo non est 

 homo. Postea quaero quare uno intelligente alii non intelligant: quod si dicas, ut 

 dicit Averroes, diversificari intellectum per phantasmata, contra: vel intellectus recipit 

 vel non: si non, hoc est contra Aristotelem, qui dicit, quod ita se habet intellectus 



