— 492 — 



pede sit in marra; tunc sic est eadem anima vel sunt contrariae. Sed Christiani dicunt 

 quod secus est, quia etsi motus gaudii et fristitiae eidem animae attribnatur, hoc est per 

 accidens; intelligere autem est per se ih anima, non enim est anima quae gandet et dolet 



Ch. 144 verso nisi per accidens, sed per se est pes aut manus, et bene argumentum procedit contra po- 

 nentes in anima fieri immediate sensationem, sicut est Gregorius Ariminiensis. Sed nos 

 tenemus sensationem fieri in organo. Averroes posset et ipse dicere quod anima con- 

 sideratur dupliciter: in se ut est una intelligentia, et quoad nos, prout est forma nostri; 

 et hoc secundum eius duplicem operationem; quoad primum intellectum ipsa (intelligit) 

 per essentiam intellectus agentis, ut ego puto; quoad alterum qui dependet a corpore 

 intelligit per species, et quoad hunc non debemus dicere solam animam intelligere sed 

 totum compositum, et quod illa sit per quam homo intelligit; unde, cum compositum 

 intelligat, non potest dici unum hominem simul habere opiniones contrarias, sicut di- 

 cunt Christiani, quod pes et manus laetantur se non anima, contra: est eadem anima 

 et habet opiniones contrarias; dico quod aliqua in uno esse habent contrarietatem non 

 in altero, puta in reali non in spirituali, sicut albedo et nigredo in materiali esse 

 sunt opposita non in spirituali; possunt enim eorum species esse in eodem puncto et 

 simul in oculo possent recipi, et ista quae contrariantur in -esse materiali, in Deo et 

 Intelligentiis uniuntur. Unde quae in natura inferiori opponuntur, non opponuntur in 

 natura superiori, quare illa quae sunt in intelligentia non habent contrarietetem sicut ea 

 que sunt in cogitativa, quod provenit propter materialitatem et imperfectionem cogitati- 

 vae,et aliqua uniuntur insensu communi et simul cognoscuntur: quare dico quod opiniones 

 contrariorum in intellectu non habent contrarietatem; sunt enim contrariae ut quod, sci- 

 licet respectu determinati individui, quia dicitur unum individuimi potest habere diversas 

 opiniones; respectu de eodein modo tamen sunt contrariae ut in quo, scilicet respectu sub- 

 stantiae in quo sunt; sunt scilicet per respectum ad animam quae est una. Alterum argu- 

 mentum adducebatur: quomodo, si est una, potest tot species habere et tot falsitates intel- 



Ch. 145 recto ligere? Dico hoc non intervenire (inconvenire) sicut non intervenit (inconvenit) unam 

 intelligentiam habere duo opera, movere in quo pendet a corpore et intelligere; ita anima 

 in se non intelligit falsa, aut habet tot falsitatum species, sed respectu individuorum a 

 quibus in hac operatione dependet, potest falsa intelligere, et tot species habere; est 

 etiam in hac operatione dubium an sensitiva et intellectiva sint idem. Mihi videtur Aver- 

 roem non esse huius sententiae inferius in commento 2° et primo capitulo De substantia 

 orbis, quia necesse est, secundum eum, quod in mixto omni sit una forma extensa se- 

 cundum subiectum, et hoc tenere est durum. Sed, si hoc sentiamus, videtur esse contra 

 experientiam, quia ego scio quod sum illemet quod sentio, et intelligo: quomodo autem 

 hoc esset si non tantum una anima esset? quod si dicas esse unum aggregatum, est 

 multum difficile sustinere, quia 2° huius, textu commenti 31 dicitur ut est trigonum 

 in tetragono in potentia, ista anima imperfectior (est) in perfectiori. 



Sed vos dicetis quod una (anima), non ratione in altera, sed analogia (se habet?) sed 

 tunc ego non video quomodo haec (propositio): homo est animai, sit in primo modo di- 

 cendi per se, quia non est plus dicere quam dicere quod habens sensum habet intellectum, 

 et ista: habens colorem habet superficiem, nisi diceres quod animai, prò ut a (ut prò) sen- 

 sitivo tantum capitur, non est de intellectu formali hominis; sed si sumatur animai prò eo 



Ch. 145 verso quod sentit et intelligit, sic est de intellectu formali hominis, eo modo capiendo animai, quo 



