— 498 — 



essentiam, non habendo conceptum distinctum a se, ut habet Commentato!' primo Poste- 

 riorum; quia si sic, semper intelligeret se, quod est falsum, nisi prius alia intellexerit; 

 probatur autem quod hae essent causae sufficientes intelligibilis, quia esset intellectus 

 intelligens et ipsa intellectio, et etiam scientia et scibile essent idem. 



A priori etiam probatur hoc: intellectus possibilis est in pura potentia, modo 

 omne quod intelligitur, intelligitur quantum est in actu, nono Metaphysicorum. Cum 

 ergo ita sit, videndum est quid sit illud per quod intellectus se intelligit. Philoso- 

 phus, in textu commenti octavi, dixit quod intelligendo alia se intelligit^ quia intelli- 

 gendo asinum quodammodo fit asinus; videndum* est ergo an requiratur una species 

 determinata magis quam alia, sic quod solum per unam speciem vel per quamcum- 

 que possit se intelligere; et quoad mihi videtur, dicendum quod per quamcumque speciem 

 indifferentem possit se ipsum cognoscere, et hoc docet experientia, et Aristoteles dicit 

 hoc superius, quod non determinat se ad aliquam speciem in loco ilio; sed stat tamen 

 dubitatio: si per quamcumque speciem potest se intelligere, quomodo est possibile 

 quod una species, ut asini, ducat intellectum in cognitionem asini et ipsius intellectus, 

 vel requirat aliud, et in hoc stat punctus. Requiruntur duo modi dicendi, unus minus 

 probabilis, et est quod per speciem solam intellectus possit devenire in sui cognitio- 

 nem, quia species habet duo repraesentare: primum, illud a quo deciditur, et hoc per 

 se (patet?); secundario, subiectum illius, cum non debeat esse.ingnota suo subiecto. Sic 

 Ch. 150 verso ergo per quamcumque speciem duo intelliguntur, subiectum et obiectum; sed primo 

 ducit in cognitionem obiecti, secundario subiecti, et hoc est quod intellectus concurrit 

 effective ad hanc actionem, et hoc videtur dicere Averroes, commento octavo, ubi dicit 

 quod intelligendo asinum fit asinus aliquo modo. Sed haec sententia videtur ambigua; 

 quia si per speciem se intelligat, vel hoc est voluntarium, vel naturale; non volun- 

 tarium quia non semper hoc possumus; et etiam cum voluntas praesupponat cogni- 

 tionem intellectus, hoc prius esset cognitum de intellectu: si naturale, cum naturalia 

 eodem modo se habeant semper in omnibus, ideo rustici intelligentes asinum, per 

 speciem asini etiam suum intellectum intelligerent, et nos quando aliquando intelli- 

 geremus, semper nostrum intellectum intelligeremus. Secundo, hoc videtur inopinabile, 

 quia, vel per unam cognitionem intellectus coguosceret se et asinum, vel per duas ; 

 si per unam, semper quando una intelligeret, aliud etiam intelligeret; si per duas, sic 

 etiam cum sint distincta obiecta, quaero quomodo i Ili actus sint distincti .... si (ea) 

 sint distincta, vel sunt absoluta, vel praesupponunt aliquid absolutum; ergo istae duae 

 intellectiones habebunt duo absoluta distincta quae erunt species vel aliquid alterum, 

 licet forte sint ab eodem agente; sic exempligratia ego et tu calefimus ab eodem agente, 

 igne, tamen hoc est per diversas caliditates; alia est enim caliditas in me et in te. Alius 

 modus dicendi est quod non tantum intellectus, intelligendo se, esset specie aliena, 

 sed ultra illam requiritur aliud, scilicet conceptus unus distinctus a specie; ad quem 

 causandum concurrit species ut efficiens instrumentale: et sic cessat secunda dubitatio, 

 quia dicam quod duobus conceptibus distinctis intelligitur asinus et intellectus; et 

 species asini est ut primo modo, et fit ista intellectio hoc modo: ex eo quod intellectus 

 est informatus specie, agit in seipsum causando intellectionem sui ariani a prima et 

 hunc modum videtur tangere Averroes in commento octavo in fine, ex mente Alpha- 

 rabii; nec credo intellectum , statim quod est informatus specie , ducere se in 



