— 502 — 



Tertia consideratio est quam isti in sua tertia consideratione sibi condicunt, quia 

 singnlare prius intelligitur, et universale non intelligitur nisi per comprehensionem 

 multorum singularium, et collectio singularium non est nisi universale. Ergo univer- 

 sale cognoscitur ante universale quod est inconveniens; restat ergo dicere quod uni- 

 versale per speciem universalis primo cognoscitur, et singulare secundario cognoscitur; 

 nec oportet habere conceptus praedictos primo, quoad hoc quod universale intelligatur; 

 sed tunc ego quaeram si particulariter non cognoscitur ab intellectu per speciem pro- 

 priam, quomodo fiat intellectio singularium ? Dicitur quod species decisa ab obiecto, 

 secundario repraesentat, vel per se primo; et quia est imago decisa a phantasmate, 

 repraesentat etiam singulare, licet non primo, sed refiexe; de qua reflexione di- 

 ctum est in commento decimo. Utraque horum partium potest teneri, et Deus de 

 hoc scit veritatem, ego autem nescio; dico tamen quod prima opinio mihi ma- 

 magis placet. Quia tamen sua argumenta non concludunt ad illa respondebimus. Ad 

 primum, quod intellectus ponat distinctionem inter universale et particulare, hoc argu- 

 mentum non est facile; dico tamen quod ponit differentiam inter ea, non per speciem 

 particularem distinctam a specie universalis, quia non potest haberi speciem singu- 

 laris. Seddices unde est quod ponit differentiam (ad) intelligere ea? Dico quod in prima 

 operatione quando directe intelligit universale, tantum universale cognoscit. Sic in 

 secunda quando revertitur ad phantasmata, ponit differentiam inter universale et par- 

 ticulare, sed haec responsio non multum valet; quia si non est diversitas specierum, 

 ergo nec intellectionum, cum duae intellectiones non proveniant ab eadem specie; quare 

 si non habebit speciem singularis non poterit inter ea differentiam ponere; cum tamen 

 unum cognoscat, scilicet universale, quia eius solius habet speciem. Ad secundum, 

 quod species universalis causat confusam cognitionem particularium, dicitur quod species 

 universalis, quantum est de natura sua, non causat distincte cognitionem paticularium; 

 Ch. 154 recto per accidens autem, in quantum causatur ab hoc vel ab hoc particulari determinato, 

 ducit in cognitionem alicuius particularis et non alterius, et ita per accidens causat 

 distinctam cognitionem particularium. 



Ad argumenta facta prò secunda consideratione, ad probandum: quod primo phan- 

 tasiatur primo intelligitur, negatur assumptum, et ratio quia nos phantasiamur parti- 

 cularia tantum et particulariter, intellectus autem tantum universale et universaliter 

 intelligit. Ad secundum sicut se habet complexum ad complexum etc, dicitur primo 

 concedendo assumptum; ad anteriorem, dico quod non semper necesse est ad hoc 

 quod intelligam universale complexum, ut prius intellexerim particulare complexum; 

 quia possem habere conceptum' universalem complexum non habendo singularem. 

 Quod autem dicitur de Aristotele, dico quod illud est verum in principiis quae 

 habent ortum a sensu, non de principiis sLut accidit in geometria, ubi aliquando 

 habemus conceptum universalem alicuius considerationis, absque hoc quod habeamus 

 conceptum singularem suorum singularium. Et in libro De historia animalium Aristo- 

 teles docet nos de moribus aliquorum animalium, tunc de bis animalibus habemus 

 conceptum commnnem, numquam tamen habemus conceptus particulares istorum ani- 

 malium. Aliter potest dici negando assumptum et similitudinem illam, et ratio est 

 quia quando comprehenditur universale incomplexum repraesentatur natura communis, 

 sed comprehendendo universale complexum repraesentatur suppositum ratione de 



